Muốn trường mầm non tư thục không giống trường bên cạnh, chủ trường cần chọn một điều trường làm tốt thật sự, phụ huynh nhìn thấy được ngay trong buổi tham quan, rồi để điều đó chi phối mọi quyết định từ lịch một ngày, cách tuyển giáo viên tới cách viết fanpage. Khác biệt nằm ở việc làm hằng ngày, không nằm ở khẩu hiệu.
Bài này đi qua lý do các trường hay na ná nhau, ba phép thử để biết một điểm khác biệt có thật hay không, cách tìm điểm đó từ chính trường mình và cách giữ nó sống qua nhiều năm học.
Vì sao các trường mầm non tư thục trông na ná nhau
Thử đọc tờ giới thiệu của năm trường trong cùng một phường. Gần như trường nào cũng có mấy dòng quen thuộc: chương trình song ngữ, áp dụng Montessori hoặc STEAM, camera theo dõi lớp, thực đơn dinh dưỡng thay đổi theo tuần, giáo viên tận tâm yêu trẻ. Không dòng nào sai, nhưng cũng không dòng nào giúp phụ huynh chọn.
Lý do khá dễ hiểu. Khi mở trường, chủ trường thường đi tham khảo vài trường đang đông học sinh rồi lấy những gì họ có. Trường bên cạnh cũng làm y như vậy. Sau vài năm, cả khu vực dùng chung một bộ từ ngữ, và phụ huynh bắt đầu coi những thứ đó là điều kiện tối thiểu chứ không còn là lý do để chọn.
Có một hệ quả ít ai để ý: khi mọi trường nói giống nhau, phụ huynh chỉ còn hai thứ để so là học phí và khoảng cách từ nhà. Trường nào không có điểm khác biệt rõ sẽ bị kéo vào cuộc so giá, và đó là cuộc chơi trường nhỏ hầu như không thắng được.
Ba phép thử cho một điểm khác biệt thật
Trước khi đưa một điểm nào đó lên tờ giới thiệu, anh chị nên đặt nó qua ba câu hỏi dưới đây. Trượt câu nào thì điểm đó chưa đủ làm nền định vị.
Phụ huynh nhìn thấy được trong một buổi tham quan. Nếu điểm khác biệt chỉ nằm trong tài liệu chương trình mà phụ huynh không quan sát được khi đi một vòng quanh trường, nó gần như không tồn tại với họ. Ví dụ, “trẻ được ra vườn mỗi sáng” thấy được ngay; “phát triển tư duy toàn diện” thì không ai nhìn thấy.
Trường làm được mỗi ngày mà không phụ thuộc một người. Một cô giáo giỏi kể chuyện là tài sản, nhưng chưa phải điểm khác biệt của trường. Cô nghỉ việc là điểm đó biến mất. Khác biệt thật phải được viết thành nề nếp, có người thứ hai thay được.
Trường bên cạnh không chép được trong một học kỳ. Mua thêm đồ chơi gỗ thì ai cũng mua được trong một tuần. Còn một đội giáo viên quen quan sát và ghi chép về từng trẻ, hay một mối quan hệ lâu năm với các gia đình trong khu phố, thì phải mất vài năm mới dựng nổi.
Tìm điểm khác biệt từ chính trường mình
Điểm khác biệt tốt nhất thường đã có sẵn trong trường, chỉ chưa ai gọi tên. Cách tìm có thể đi theo năm bước, mỗi bước làm trong một tuần:
- Gom lời khen của phụ huynh cũ. Đọc lại tin nhắn, bình luận, những câu phụ huynh nói ở buổi họp cuối năm. Ghi nguyên văn, đừng viết gọn theo ý mình. Đánh dấu những lời khen lặp lại từ ba gia đình trở lên.
- Hỏi những gia đình đã rời trường. Gọi điện nhẹ nhàng, hỏi một câu: “Nếu được góp ý một điều để trường tốt hơn, anh chị sẽ nói gì?” Lý do rời trường cho biết điều trường đang hứa mà chưa làm được.
- Đi một vòng các trường quanh mình. Trong bán kính phụ huynh chịu đưa đón, liệt kê mỗi trường đang nói gì về mình. Gạch đi những điểm mà ba trường trở lên cùng nói.
- Xác định nhóm gia đình muốn phục vụ. Bố mẹ đi làm giờ hành chính cần đón muộn, gia đình trẻ ở chung cư thiếu chỗ chơi ngoài trời, hay gia đình muốn con có nền tiếng Anh sớm. Mỗi nhóm cần một điều khác nhau.
- Chọn đúng một điểm. Đặt danh sách lời khen cạnh nhu cầu của nhóm gia đình đã chọn, bỏ những điểm trường khác đã nói, rồi chọn một. Chỉ một, không phải ba.
Nhiều chủ trường ngại bước cuối vì sợ chọn một là bỏ lỡ các nhóm phụ huynh khác. Thực tế ngược lại: trường nói rõ một điều thì phụ huynh nhớ, còn trường nói mười điều thì phụ huynh chỉ nhớ học phí.
Khác biệt kiểu khẩu hiệu và khác biệt kiểu việc làm
Bảng dưới đây đặt cạnh nhau hai cách nói về cùng một ý. Cột bên phải là thứ phụ huynh kiểm được khi đến trường.
| Khẩu hiệu thường thấy | Phiên bản phụ huynh nhìn thấy được |
|---|---|
| Học qua trải nghiệm | Mỗi sáng trẻ ra vườn rau của trường bốn mươi phút, tự tưới và ghi lại bằng tranh vẽ |
| Giáo viên tận tâm | Cuối ngày cô gửi một câu kể riêng về con, không gửi ảnh chung cả lớp |
| Môi trường an toàn | Cổng đón có danh sách người được đón, người lạ phải có xác nhận của bố mẹ qua tin nhắn |
| Phát triển cảm xúc | Mỗi lớp có góc bình yên, cô hướng dẫn trẻ gọi tên cảm xúc trước khi giải quyết xích mích |
| Chương trình quốc tế | Mỗi tháng trẻ tìm hiểu một nền văn hoá qua món ăn, bài hát và trò chơi của nước đó |
Cột phải dài hơn, khó viết hơn và cũng khó chép hơn. Đó chính là lý do nó có giá trị.
Biến khác biệt thành nề nếp hằng ngày
Một điểm khác biệt chỉ sống được khi nó len vào ba chỗ: lịch một ngày, người làm và cách trường giới thiệu mình.
Trong lịch một ngày
Điểm khác biệt phải có chỗ cố định trên thời khoá biểu, không phải “khi nào có thời gian”. Nếu trường chọn học ngoài trời, khung giờ ra vườn được giữ cả những hôm trời âm u, chỉ đổi khi mưa to hoặc nắng gắt, và có phương án trong nhà thay thế rõ ràng.
Trong cách tuyển và đào tạo giáo viên
Câu hỏi phỏng vấn và buổi dạy thử nên xoay quanh điểm khác biệt. Trường chọn giao tiếp với phụ huynh làm điểm mạnh thì buổi dạy thử có thêm phần viết một tin nhắn cuối ngày cho phụ huynh. Giáo viên mới được kèm cho tới khi làm được đúng như vậy.
Trong buổi tham quan
Lộ trình tham quan nên dừng lâu nhất ở nơi điểm khác biệt hiện ra rõ nhất. Người dẫn nói ít, để phụ huynh tự nhìn. Một câu như “Anh chị để ý giờ này các con đang tự dọn bàn ăn, cô chỉ đứng nhìn” có sức nặng hơn mọi tờ rơi.
Những cái sai hay gặp khi tìm khác biệt
Có vài lối mòn khiến công sức định vị đổ sông đổ biển:
- Chạy theo trường vừa mở. Trường mới bên cạnh quảng cáo giáo viên nước ngoài, trường mình vội thuê theo. Kết quả là hai trường càng giống nhau hơn.
- Chọn quá nhiều điểm cùng lúc. Muốn vừa song ngữ, vừa nghệ thuật, vừa thể thao, vừa ngoài trời. Đội giáo viên không đủ sức làm tốt cả bốn, và phụ huynh không nhớ được điểm nào.
- Đổi định vị theo mùa tuyển sinh. Năm nay nói về kỹ năng sống, năm sau nói về tiếng Anh. Phụ huynh cũ thấy trường không có hướng, phụ huynh mới không có gì để giới thiệu cho nhau.
- Dùng học phí làm điểm khác biệt. Đặt học phí thấp hơn trường bên cạnh không phải là định vị, đó là bước vào cuộc đua mà ai cũng có thể hạ thêm một chút.
- Không hỏi giáo viên. Chủ trường tự chọn điểm khác biệt trong phòng làm việc rồi thông báo. Giáo viên không thấy mình trong đó nên chỉ làm cho có.
Nếu trường muốn đặt mình cạnh các chuỗi lớn trong khu vực, phần lập luận này còn được nói kỹ hơn ở bài trường mầm non nhỏ cạnh tranh với chuỗi.
Nói về điểm khác biệt sao cho phụ huynh tin
Khi đã chọn được, cách nói cũng quan trọng ngang cách làm. Phụ huynh nghe quảng cáo nhiều nên rất nhạy với lời hứa to. Thay vì “Trường chúng em là nơi duy nhất…”, hãy mô tả một việc cụ thể và mời họ đến xem: “Sáng thứ Năm anh chị ghé lúc chín giờ sẽ thấy các con đang ở vườn, cô không cầm điện thoại, chỉ quan sát và ghi vào sổ.”
Trên fanpage, một bài kể lại một buổi sáng có thật của một lớp, có ảnh chụp từ phía sau lưng trẻ và đã xin phép gia đình, thường thuyết phục hơn mười bài liệt kê ưu điểm. Trong buổi tư vấn, điểm khác biệt nên xuất hiện trong câu trả lời cho nỗi lo của phụ huynh chứ không đọc như bài thuộc lòng.
Khi phụ huynh chưa quyết ngay, đó là lúc điểm khác biệt được kiểm lại. Cách đi tiếp trong tình huống này có ở bài phụ huynh nói để về bàn thêm.
Tự kiểm sau sáu tháng
Định vị không phải việc làm một lần. Sau một học kỳ, anh chị có thể tự hỏi mấy câu sau và ghi câu trả lời ra giấy:
- Phụ huynh mới đến tham quan có tự nhắc lại điểm khác biệt của trường bằng lời của họ không?
- Phụ huynh cũ khi giới thiệu trường cho người quen thường nói câu gì đầu tiên?
- Giáo viên mới vào trong học kỳ này đã làm được điểm khác biệt đó chưa, hay vẫn cần người kèm?
- Có tuần nào điểm khác biệt bị bỏ qua vì bận việc khác không, và vì sao?
- Trường bên cạnh đã chép được phần nào chưa? Nếu chép được dễ dàng, điểm đó còn đủ sâu không?
Nếu ba trong năm câu trả lời chưa ổn, vấn đề thường không nằm ở điểm đã chọn mà ở chỗ nó chưa thành nề nếp. Lúc đó cần quay lại phần lịch một ngày và cách kèm giáo viên.
Định vị trường, học phí và kế hoạch phát triển là một phần trong khoá Quản trị và vận hành trường mầm non của Grenada Academy, ở phần xây hệ thống cho trường đã đi vào ổn định.
Câu hỏi thường gặp
Trường mầm non nhỏ có cần điểm khác biệt không hay chỉ cần làm tốt?
Cần. Làm tốt là điều kiện để giữ phụ huynh, còn điểm khác biệt là lý do để phụ huynh mới chọn trường giữa nhiều nơi cũng làm tốt. Trường nhỏ càng cần một điểm rõ vì không có ngân sách quảng cáo lớn.
Nên chọn bao nhiêu điểm khác biệt cho một trường mầm non?
Một điểm chính là đủ. Có thể có vài điểm phụ hỗ trợ, nhưng thứ phụ huynh nhớ và kể lại cho người khác chỉ nên là một câu ngắn gắn với một việc cụ thể.
Lấy phương pháp Montessori làm điểm khác biệt có được không?
Được nếu trường làm thật và phụ huynh thấy được trong lớp. Nhưng khi nhiều trường quanh đó cùng gắn nhãn này, tên phương pháp không còn đủ, trường cần chỉ ra cách mình làm khác ở chỗ nào.
Bao lâu thì nên xem lại định vị của trường mầm non?
Mỗi học kỳ tự kiểm một lần, nhưng chỉ nên đổi định vị khi khu dân cư hoặc nhóm phụ huynh thay đổi rõ rệt. Đổi theo mùa tuyển sinh làm phụ huynh cũ mất phương hướng.
Làm sao biết phụ huynh có nhận ra điểm khác biệt của trường?
Hỏi phụ huynh mới vì sao họ biết đến trường và họ thích điều gì nhất sau buổi tham quan. Nếu câu trả lời tự nhiên trùng với điểm trường đã chọn, định vị đang đi đúng.