Grenada AcademyĐào tạo thực chiến: mầm non, ong dú, AI
0909.9999.08
Nghề dạy trên lớp mầm non

Đặt câu hỏi mở cho trẻ mầm non trong giờ hoạt động góc

Câu hỏi mở tốt bám vào đúng việc trẻ đang làm và không có sẵn đáp án. Lúc nào nên hỏi, bốn kiểu câu hỏi dùng nhiều nhất, câu mẫu cho từng góc và cách xử lý khi trẻ im lặng.

Đặt câu hỏi mở cho trẻ mầm non trong giờ hoạt động góc

Câu hỏi mở tốt trong giờ hoạt động góc là câu bám vào đúng việc trẻ đang làm, không có sẵn một đáp án đúng, và được hỏi lúc trẻ có thể dừng tay. Bắt đầu bằng việc mô tả điều mình thấy, rồi hỏi “con nghĩ sao”, “nếu… thì sao”, sau đó chờ đủ lâu để trẻ trả lời.

Giờ hoạt động góc là lúc giáo viên có nhiều cơ hội trò chuyện riêng với từng trẻ nhất trong ngày. Nhưng cũng là lúc dễ hỏi những câu chẳng dẫn tới đâu: “Con đang làm gì đấy?”, “Cái này màu gì?”, “Con xây nhà à?”. Trẻ đáp một chữ rồi quay lại chơi, cô đi sang góc khác. Đổi được câu hỏi là đổi được chất lượng của cả giờ chơi.

Câu hỏi đóng, câu hỏi kiểm tra và câu hỏi mở

Ba loại câu hỏi này đều có chỗ dùng, nhưng hay bị lẫn với nhau. Nhìn vào cùng một tình huống trẻ đang xếp khối thành một cây cầu:

Loại câu hỏiVí dụTrẻ thường đápDùng khi nào
ĐóngCon xây cầu phải không?Vâng / khôngCần xác nhận nhanh, hỏi trẻ rất nhỏ
Kiểm traKhối này hình gì? Có mấy khối?Một từ, một con sốÔn từ mới, ít dùng trong giờ chơi
MởLàm sao để xe đi qua được cầu của con?Một câu, một hành động thửMuốn trẻ nghĩ, thử, giải thích

Câu hỏi kiểm tra là loại giáo viên dùng nhiều nhất vì nó quen từ giờ học. Trong giờ chơi, nó làm trẻ có cảm giác đang bị kiểm tra bài, và trẻ nhanh chóng chỉ đáp cho xong. Câu hỏi mở thì kéo trẻ quay lại với chính việc mình đang làm.

Lúc nào nên hỏi, lúc nào nên im

Thời điểm quan trọng không kém nội dung câu hỏi. Cùng một câu, hỏi sai lúc thì thành làm phiền.

Đừng hỏi khi trẻ đang chăm chú. Trẻ đang cẩn thận đặt khối cuối cùng lên đỉnh tháp, câu hỏi lúc đó làm trẻ mất tập trung. Đợi trẻ đặt xong, ngẩng lên, hoặc quay sang nhìn cô.

Hỏi khi trẻ dừng lại hoặc gặp trục trặc. Tháp đổ, nước tràn, hai trẻ tranh một món đồ là lúc câu hỏi mở có tác dụng nhất, vì trẻ đang có một vấn đề thật cần nghĩ.

Hỏi khi trẻ gọi cô lại xem. Trẻ khoe sản phẩm là đang mời cô vào cuộc trò chuyện. Đây là lúc hỏi về quá trình thay vì chỉ khen kết quả.

Im khi trẻ đang trò chuyện với bạn. Hai trẻ đang bàn với nhau làm sao cho xe chạy xuống dốc là đã có sẵn một cuộc trao đổi tốt hơn mọi câu hỏi của cô. Đứng gần nghe và ghi lại.

Bốn kiểu câu hỏi mở dùng nhiều ở góc

Không cần nhớ một danh sách dài. Bốn kiểu dưới đây đủ dùng cho hầu hết các góc, và mỗi kiểu kéo trẻ về một hướng suy nghĩ khác nhau.

Kể lại quá trình

“Con làm cái này như thế nào?”, “Con bắt đầu từ đâu?”. Câu hỏi này giúp trẻ nhìn lại các bước mình đã làm và tập nói thành chuỗi. Rất hợp với lúc trẻ khoe sản phẩm.

Dự đoán

“Con nghĩ nếu thêm một khối nữa thì sao?”, “Cái nào sẽ chạy xuống nhanh hơn?”. Trẻ được đưa ra một ý, rồi thử để xem ý đó đúng hay sai. Đừng vội nói đáp án, để vật thật trả lời.

So sánh

“Hai cái này khác nhau chỗ nào?”, “Cái nào giống cái của bạn Bình?”. So sánh giúp trẻ để ý chi tiết và dùng thêm từ mô tả: dài hơn, nặng hơn, nhám hơn.

Giải quyết vấn đề

“Làm sao để cầu không bị sập nữa?”, “Hai bạn cùng muốn cái xe, mình làm thế nào?”. Câu hỏi này trao cho trẻ quyền nghĩ ra cách, kể cả trong những va chạm giữa các bạn.

Câu hỏi mẫu cho từng góc

Bảng sau gom vài câu đã dùng tốt ở lớp. Đọc để lấy ý, không cần học thuộc, vì câu hay nhất luôn là câu bám vào đúng thứ trẻ đang cầm trên tay:

GócCâu hỏi mở gợi ý
Xây dựngAi sẽ sống trong ngôi nhà này? Họ đi vào bằng lối nào? Con muốn công trình cao hơn thì cần gì?
Đóng vaiHôm nay tiệm bánh của con bán món gì? Khách muốn mua mà hết bánh thì làm sao?
Nghệ thuậtCon trộn hai màu này thì ra màu gì? Phần này con định vẽ gì tiếp?
Khám pháCon đoán cái nào chìm, cái nào nổi? Vì sao con nghĩ vậy? Thử lại có giống lần trước không?
Đọc sáchCon nghĩ bạn thỏ sẽ làm gì tiếp? Nếu con là bạn ấy thì con làm gì?
Toán và thao tácCon xếp những hạt này theo cách nào? Còn cách nào khác để chia không?

Để ý rằng gần như không câu nào có thể trả lời bằng một chữ. Đó là dấu hiệu dễ nhận nhất của câu hỏi mở.

Khi trẻ trả lời “con không biết” hoặc im lặng

Câu “con không biết” không phải lúc nào cũng có nghĩa là trẻ không biết. Có khi trẻ chưa tìm được từ, có khi trẻ sợ trả lời sai, có khi trẻ đơn giản là đang muốn chơi tiếp. Phản ứng đầu tiên nên là thu hẹp câu hỏi lại, không phải đưa đáp án.

Ví dụ, hỏi “làm sao để cầu không sập?” mà trẻ im, cô có thể chỉ vào chỗ hở và hỏi “chỗ này thì sao con?”. Vẫn chưa được, cô đưa ra hai lựa chọn: “Con muốn thử thêm khối ở dưới hay đổi khối to hơn?”. Lựa chọn cho trẻ một điểm tựa mà vẫn để trẻ quyết định.

Nếu trẻ vẫn không muốn nói, cũng không sao. Cô có thể tự nói to suy nghĩ của mình, kiểu “Cô đang nghĩ không biết thêm khối ở đây có giúp được không…”, rồi để đó. Nhiều trẻ sẽ thử ngay sau khi cô đi, và đó vẫn là học.

Với những trẻ ít khi lên tiếng trong cả giờ chơi lẫn giờ học, nên theo dõi thêm qua sổ quan sát chứ đừng vội kết luận. Cách ghi để thấy được tiến triển của từng trẻ có trong bài quan sát trẻ mầm non và ghi chép để dùng được.

Hỏi trẻ ba tuổi khác hỏi trẻ năm tuổi

Với trẻ ba tuổi, câu hỏi nên ngắn, gắn với thứ trẻ đang cầm hoặc nhìn thấy, và thường đi kèm động tác chỉ tay. “Cái này đi đâu?” dễ hơn “Con định đặt khối này ở chỗ nào trong công trình?”. Câu hỏi dự đoán vẫn dùng được nhưng nên đi ngay với việc thử, vì trẻ chưa giữ ý tưởng lâu trong đầu.

Trẻ bốn tuổi bắt đầu thích giải thích “vì sao”, dù lý do nhiều khi rất ngộ nghĩnh. Đừng sửa lý do đó, cứ để trẻ thử và tự thấy.

Trẻ năm tuổi có thể theo một câu hỏi qua vài ngày: “Hôm qua cầu của con sập ở giữa, hôm nay con định làm khác thế nào?”. Đây cũng là tuổi có thể hỏi về cảm nhận của bạn khác và về kế hoạch: “Con cần những gì để làm xong?”.

Những sai hay gặp khi hỏi trẻ

Mấy lỗi sau làm câu hỏi mở mất tác dụng, dù câu chữ trông rất đúng:

  • Hỏi dồn. Ba bốn câu liền nhau, trẻ chưa kịp nghĩ câu đầu đã tới câu sau. Mỗi lần chỉ một câu, rồi chờ.
  • Hỏi để dẫn tới đáp án cô muốn. “Thế con có nghĩ là khối to nên ở dưới không?” là câu đóng đội lốt câu mở.
  • Khen “đúng rồi” sau mỗi câu trả lời. Trẻ hiểu là có đúng có sai, lần sau sẽ dè dặt hơn. Thay bằng nhắc lại ý của trẻ hoặc hỏi tiếp “rồi sao nữa?”.
  • Đi một vòng hỏi tất cả các góc. Mỗi góc một câu rồi đi tiếp, không ở lại đủ lâu để nghe. Ngồi hẳn với một nhóm vài phút có ích hơn.
  • Đứng từ trên cao hỏi xuống. Ngồi hoặc quỳ ngang tầm mắt trẻ, câu hỏi tự nhiên thành trò chuyện thay vì kiểm tra.

Tự kiểm cách hỏi của mình

Một cách tự kiểm hiệu quả là ghi âm một đoạn giờ chơi ở một góc bằng điện thoại, chỉ để mình nghe lại, rồi đếm:

  • Trong đoạn đó mình hỏi bao nhiêu câu, bao nhiêu câu trẻ đáp được bằng một chữ?
  • Sau mỗi câu hỏi, mình chờ được bao lâu trước khi nói tiếp?
  • Có câu trả lời nào của trẻ làm mình bất ngờ không?
  • Ai nói nhiều hơn trong đoạn đó, cô hay trẻ?

Nghe lại giọng mình thường hơi ngượng nhưng rất có ích. Xoá bản ghi sau khi nghe xong, không chia sẻ ra ngoài. Câu hỏi mở là một phần của vai người hướng dẫn mà khoá Phương pháp giáo dục mầm non Global Nexus của Grenada Academy luyện kỹ qua từng tình huống lớp học.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi mở cho trẻ mầm non là gì?

Là câu hỏi không có sẵn một đáp án đúng và trẻ không trả lời được bằng một chữ, ví dụ “Làm sao để xe đi qua được cầu?”. Câu hỏi mở mời trẻ nghĩ, thử và giải thích thay vì nhớ lại điều cô đã dạy.

Nên hỏi trẻ vào lúc nào trong giờ hoạt động góc?

Khi trẻ dừng tay, gặp trục trặc hoặc gọi cô lại xem sản phẩm. Tránh hỏi lúc trẻ đang chăm chú làm và lúc trẻ đang tự trao đổi với bạn.

Trẻ trả lời con không biết thì giáo viên làm gì?

Thu hẹp câu hỏi bằng cách chỉ vào vật cụ thể, hoặc đưa ra hai lựa chọn để trẻ chọn. Nếu trẻ vẫn không muốn nói, cô có thể nói to suy nghĩ của mình rồi để trẻ tự thử sau.

Câu hỏi mở cho trẻ ba tuổi có khác trẻ năm tuổi không?

Có. Trẻ ba tuổi cần câu ngắn, gắn với vật đang cầm và thử ngay. Trẻ năm tuổi có thể trả lời câu hỏi vì sao, theo một vấn đề qua vài ngày và nói về kế hoạch của mình.

Có nên khen đúng rồi khi trẻ trả lời câu hỏi mở?

Không nên khen theo kiểu đúng sai vì trẻ sẽ hiểu là có đáp án cô chờ. Hãy nhắc lại ý của trẻ bằng câu đầy đủ hoặc hỏi tiếp “rồi sao nữa?” để trẻ nói thêm.

Làm sao biết mình đặt câu hỏi cho trẻ đã tốt chưa?

Ghi âm một đoạn giờ chơi để tự nghe lại, đếm số câu trẻ đáp được bằng một chữ và thời gian mình chờ sau mỗi câu hỏi. Nghe xong thì xoá, không chia sẻ ra ngoài.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0909.9999.08

Tải ứng dụng Giảng Dạy

Học tiếp khoá học mỗi ngày, xem bài giảng mọi lúc — miễn phí trên iPhone, iPad và Android.

Download on the App Store Tải trên Google Play