Trường mầm non tư thục mới mở nên chọn phương pháp dựa trên ba thứ có thật: đội ngũ giáo viên mình tuyển được, nhóm phụ huynh mình nhắm tới và số tiền chi được cho đào tạo trong năm đầu. Tên phương pháp đến sau cùng, khi ba điều này đã rõ.
Nhiều chủ trường làm ngược: chọn một cái tên nghe hay, in lên biển, mua đồ dùng, rồi mới đi tìm người dạy được theo cách đó. Đến giữa năm học, khoảng cách giữa tờ rơi và lớp học lộ ra, phụ huynh bắt đầu hỏi, và trường phải đổi hướng trong lúc đang chạy. Phần dưới là thứ tự quyết định giúp tránh vòng đó.
Vì sao trường mới hay chọn sai
Chọn theo cái tên phụ huynh đang tìm. Thấy phụ huynh trong khu vực hỏi nhiều về một phương pháp, chủ trường gắn ngay tên đó. Nhưng phụ huynh tìm tên chỉ vì đó là từ khoá họ biết; điều họ thật sự muốn là con vui, con tự lập, con được quan tâm.
Chọn theo sở thích của chủ trường. Chủ trường từng đi tham quan một trường đẹp và thích ngay. Cảm hứng là tốt, nhưng trường kia có đội ngũ được đào tạo nhiều năm mà trường mới thì chưa.
Chọn theo nhà cung cấp đồ dùng. Đơn vị bán đồ dùng tư vấn trọn gói kèm phương pháp. Trường có kệ đẹp, có giáo cụ, nhưng không có ai trong trường hiểu vì sao từng món nằm ở đó.
Chọn nhiều thứ cùng lúc. Tờ rơi ghi đủ cả Montessori, STEAM, song ngữ, kỹ năng sống. Đội ngũ không biết ưu tiên cái gì, mỗi lớp làm một kiểu, và phụ huynh không thấy trường có bản sắc gì.
Thứ tự quyết định cho trường mới
Thứ tự dưới đây đã giúp nhiều chủ trường tránh phải đổi giữa chừng. Mỗi bước nên viết ra giấy, không giữ trong đầu:
- Viết ra điều trường muốn trẻ mang theo khi ra trường. Không quá năm dòng, bằng lời thường. Ví dụ: tự tin nói điều mình nghĩ, biết chăm sóc bản thân, biết chơi cùng bạn, thích tìm hiểu.
- Phác hình ảnh phụ huynh mình nhắm tới. Họ làm nghề gì, đưa đón giờ nào, lo nhất điều gì ở con, đang so trường mình với những trường nào.
- Đánh giá đội ngũ tuyển được trong bán kính đi lại. Giáo viên ở khu vực đã quen cách dạy nào, ai có thể trở thành người giữ chuyên môn.
- Tính ngân sách đào tạo năm đầu. Tách riêng tiền cho con người khỏi tiền cho đồ dùng và cơ sở vật chất.
- Lúc này mới so các phương pháp. Phương pháp nào khớp nhất với bốn điều trên, và phần nào của nó trường làm được ngay, phần nào để năm sau.
- Viết lịch một ngày của trẻ. Nếu không viết được lịch một ngày cụ thể theo phương pháp đã chọn, nghĩa là chưa hiểu đủ để chọn.
Bước sáu là phép thử rẻ nhất. Một chủ trường viết được giờ đón diễn ra thế nào, giờ hoạt động góc kéo dài bao lâu, giờ trò chuyện nhóm làm gì, thì đã đi được một nửa đường.
Ba kiểu trường mới thường gặp và hướng phù hợp
Không có đáp án chung, nhưng có những kiểu trường mới hay gặp và hướng đi thường hợp với từng kiểu:
| Kiểu trường mới | Điểm mạnh sẵn có | Hướng hay hợp | Cần cẩn thận |
|---|---|---|---|
| Chủ trường là giáo viên lâu năm, quy mô hai ba lớp | Tay nghề chuyên môn của chính chủ trường | Một khung linh hoạt như Global Nexus, chủ trường trực tiếp giữ chuyên môn | Chủ trường ôm hết việc, không kịp đào tạo người kế |
| Chủ đầu tư không làm chuyên môn, mặt bằng rộng | Vốn cho cơ sở vật chất | Phương pháp có hệ thống đào tạo rõ, thuê người giữ chuyên môn có kinh nghiệm | Dồn tiền vào đồ dùng, thiếu tiền cho con người |
| Trường trong khu dân cư đông, phụ huynh đi làm giờ hành chính | Nhu cầu ổn định, ít phải cạnh tranh bằng tên tuổi | Bắt đầu từ chương trình khung của Bộ, thêm dần vài trụ cột làm điểm nhấn | Đổi phương pháp liên tục để chạy theo trường xung quanh |
Ba kiểu trên chỉ là điểm tựa. Một trường có thể mang nét của hai kiểu cùng lúc, và hướng đi cũng có thể phối. Điều quan trọng là thấy rõ trường mình mạnh ở đâu trước khi chọn.
Chi phí ẩn mà ít ai tính trước
Khi so phương pháp, phần lớn chủ trường chỉ tính tiền đồ dùng và tiền khoá đào tạo ban đầu. Ba khoản dưới đây mới là thứ quyết định trường có giữ được phương pháp qua năm thứ hai hay không.
Tiền đào tạo lặp lại
Giáo viên mầm non nghỉ việc và chuyển trường không hiếm. Mỗi người mới vào đều phải được đào tạo lại theo phương pháp của trường. Nếu phương pháp đòi đào tạo dài, chi phí này lặp lại hằng năm, không phải chỉ một lần lúc mở trường.
Thời gian của người giữ chuyên môn
Ai đó phải dự giờ, góp ý, họp tổ mỗi tuần. Nếu người đó là chủ trường, đó là thời gian lấy từ tuyển sinh và vận hành. Nếu thuê người, đó là một khoản lương đáng kể. Cả hai đều phải tính vào kế hoạch.
Chi phí giải thích với phụ huynh
Phương pháp càng khác cách phụ huynh từng học, trường càng phải tốn công giải thích: buổi họp, bài viết, buổi dự giờ mở. Không giải thích thì phụ huynh dễ hiểu lầm con chỉ được chơi mà không được học.
Nói với phụ huynh về phương pháp khi trường chưa có học sinh
Trường mới chưa có lớp đang chạy để phụ huynh vào xem, nên lời giải thích phải cụ thể hơn bình thường. Thay vì nói “trường theo phương pháp hiện đại, lấy trẻ làm trung tâm”, hãy kể một buổi sáng: “Bảy giờ rưỡi bé đến lớp, tự cất ba lô, chọn một góc chơi. Tám giờ cả lớp ngồi vòng tròn kể chuyện cuối tuần. Sau đó các bé chia nhóm nhỏ, nhóm thì làm bánh, nhóm thì đo cây ngoài sân…”
Câu chuyện cụ thể giúp phụ huynh hình dung được con mình ở đó, và cũng là cách trường tự kiểm xem mình đã nghĩ đủ chi tiết chưa. Nếu chủ trường kể đến đoạn giữa buổi sáng thì ngập ngừng, đó là chỗ chương trình còn trống.
Cũng nên nói thật về những gì trường chưa làm. Phụ huynh hỏi “trường có dạy tiếng Anh không” mà câu trả lời là năm đầu chưa, thì nói rõ lý do và kế hoạch. Lời hứa vượt khả năng ở năm đầu là thứ khó gỡ nhất ở năm hai.
Những việc không cần làm ngay năm đầu
Trường mới có nhiều việc, và không phải việc nào cũng cần ngay. Có thể để sang năm hai:
- Xin chứng nhận hay gắn nhãn chính thức của một tổ chức phương pháp. Làm khi đã chạy ổn ít nhất một năm.
- Mua trọn bộ đồ dùng cho mọi vùng học. Mua theo chủ đề và theo nhu cầu thật của trẻ, bổ sung dần.
- Mở chương trình ngoại ngữ riêng. Trụ cột toàn cầu có thể bắt đầu bằng thái độ và văn hoá trước.
- Thiết kế bộ tài liệu đẹp cho phụ huynh. Một trang giấy rõ ràng về lịch một ngày quan trọng hơn cuốn sổ tay in màu.
Cái nên làm ngay là đào tạo đội ngũ, giữ một buổi họp chuyên môn mỗi tuần và ghi chép quan sát trẻ từ ngày đầu tiên.
Tự kiểm sau năm đầu tiên
Cuối năm học đầu, chủ trường có thể ngồi cùng tổ chuyên môn trả lời mấy câu sau:
- Lịch một ngày đang chạy có giống lịch đã viết lúc chọn phương pháp không? Khác ở đâu, vì sao khác?
- Bao nhiêu giáo viên còn ở lại từ đầu năm, và người mới vào mất bao lâu để dạy được theo cách của trường?
- Phụ huynh nói gì khi giới thiệu trường cho người quen? Họ dùng lời của trường hay lời của họ?
- Năm điều muốn trẻ mang theo khi ra trường, điều nào đang thấy rõ nhất, điều nào chưa thấy?
Nếu đang phân vân giữa vài hướng cụ thể, bài Montessori, Reggio Emilia hay STEAM cho trường mầm non nhỏ so từng hướng theo điều kiện của trường quy mô vừa và nhỏ. Còn với chủ trường muốn có một khung để tự xây chương trình từ đầu, khoá Phương pháp giáo dục mầm non Global Nexus của Grenada Academy đi từ triết lý tới lịch một ngày cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
Trường mầm non mới mở có bắt buộc phải theo một phương pháp nổi tiếng không?
Không bắt buộc. Trường vẫn phải thực hiện chương trình giáo dục mầm non của Bộ, còn phương pháp là cách trường tổ chức việc học. Chọn theo đội ngũ, phụ huynh và ngân sách đào tạo quan trọng hơn chọn theo tên tuổi.
Nên chọn phương pháp trước hay tuyển giáo viên trước?
Nên phác trước nhóm giáo viên tuyển được trong khu vực rồi mới chốt phương pháp. Chọn phương pháp đòi tay nghề mà khu vực không có người thì trường sẽ vất vả cả năm đầu.
Có nên kết hợp nhiều phương pháp cùng lúc không?
Năm đầu nên có một khung chính rõ ràng để đội ngũ biết ưu tiên điều gì. Có thể mượn vài cách làm từ hướng khác, nhưng tránh ghi quá nhiều tên lên tờ rơi khiến trường không có bản sắc.
Ngân sách đào tạo cho trường mới nên chiếm bao nhiêu?
Không có con số chung cho mọi trường. Điều nên làm là tách riêng tiền cho con người khỏi tiền đồ dùng, và nhớ rằng đào tạo phải lặp lại mỗi khi có giáo viên mới vào.
Làm sao giải thích phương pháp khi trường chưa có lớp để phụ huynh xem?
Kể cụ thể một buổi sáng của trẻ ở trường, từ giờ đón tới giờ ăn trưa, thay vì dùng khẩu hiệu. Câu chuyện cụ thể giúp phụ huynh hình dung con mình ở đó.
Sau bao lâu thì biết phương pháp đã chọn có hợp không?
Thường cần ít nhất một năm học. Hãy so lịch một ngày đang chạy với lịch đã viết lúc chọn, xem tốc độ đào tạo người mới và cách phụ huynh giới thiệu trường cho người quen.