Grenada AcademyĐào tạo thực chiến: mầm non, ong dú, AI
0909.9999.08
Phương pháp giáo dục mầm non

Phương pháp Global Nexus là gì và khác Montessori ở những điểm nào

Global Nexus là khung năm trụ cột để trường tự thiết kế hoạt động, còn Montessori là hệ giáo cụ và cách bày lớp đã định hình hơn trăm năm. Hai bên gặp nhau ở nhiều điểm, nhưng câu hỏi đặt ra đầu tiên thì khác.

Phương pháp Global Nexus là gì và khác Montessori ở những điểm nào

Global Nexus là hệ phương pháp giáo dục mầm non dựng trên năm trụ cột: trải nghiệm, kết nối, tư duy, cảm xúc và toàn cầu. Khác lớn nhất với Montessori nằm ở điểm xuất phát: Montessori có bộ giáo cụ, cách bày lớp và trình tự giới thiệu bài khá chặt, còn Global Nexus là khung để trường tự thiết kế hoạt động theo năm trụ cột đó.

Hai cách tiếp cận không loại trừ nhau. Nhiều điều cốt lõi của Montessori — tôn trọng nhịp riêng của từng trẻ, để trẻ tự làm, giáo viên quan sát nhiều hơn nói — cũng nằm trong tinh thần của Global Nexus. Chỗ khác là câu hỏi mỗi bên đặt ra trước tiên. Montessori hỏi: môi trường và giáo cụ đã sẵn sàng cho trẻ chưa. Global Nexus hỏi: hoạt động này đang nuôi mặt nào của đứa trẻ, và mặt nào đang bị bỏ quên. Phần dưới đặt hai bên cạnh nhau để chủ trường và tổ chuyên môn thấy rõ mình đang chọn gì.

Global Nexus nói gọn trong vài câu

Chữ “nexus” nghĩa là điểm nối. Phương pháp này coi sự phát triển của trẻ là chỗ gặp nhau của năm mạch: trẻ học bằng trải nghiệm của chính cơ thể và giác quan; học trong quan hệ với người khác; học cách nghĩ; học cách nhận ra và điều chỉnh cảm xúc; và học rằng thế giới rộng hơn ngôi nhà, khu phố của mình. Năm mạch ấy được gọi là năm trụ cột, và mọi hoạt động trong ngày được soi qua chúng.

Năm trụ cột không chia thành năm môn. Một buổi nấu chè đậu đỏ có thể chạm cả năm: trẻ đong, khuấy, ngửi mùi đậu chín (trải nghiệm); chia việc với bạn, người nhặt đậu người rửa (kết nối); đoán vì sao hạt đậu ngâm qua đêm lại to ra (tư duy); chờ đến lượt và chịu được khi nồi chè chưa chín ngay (cảm xúc); rồi nghe cô kể trẻ ở vài nước khác ăn món ngọt gì trong ngày lễ của họ (toàn cầu). Việc của giáo viên là nhìn ra trụ cột nào đang được nuôi và trụ cột nào cả tuần chưa ai chạm tới.

Vì là một khung chứ không phải một bộ đồ dùng, Global Nexus đòi người làm chương trình phải hiểu trẻ và biết thiết kế hoạt động. Đó vừa là điểm mạnh — trường linh hoạt theo điều kiện thật, nguyên liệu thật của địa phương — vừa là chỗ dễ hỏng nếu đội ngũ chưa đủ tay nghề và không có người giữ nhịp chuyên môn.

Montessori có những gì làm nên bản sắc

Phương pháp Montessori mang tên bác sĩ người Ý Maria Montessori, hình thành từ đầu thế kỷ 20 khi bà làm việc với trẻ nhỏ ở Rome. Qua hơn một trăm năm, nó đã thành một hệ thống có đào tạo giáo viên riêng, giáo cụ thiết kế kỹ và cách tổ chức lớp khá thống nhất giữa các trường làm đúng tinh thần gốc. Những nét dễ nhận ra nhất:

  • Môi trường chuẩn bị sẵn. Kệ thấp, đồ dùng thật cỡ vừa tay trẻ, mỗi món một chỗ cố định, trẻ tự lấy và tự cất.
  • Giáo cụ có tính tự sửa lỗi. Những món như tháp hồng hay khối trụ có núm được thiết kế để trẻ tự thấy chỗ sai mà không cần người lớn chỉ.
  • Lớp ghép tuổi. Thường gom trẻ từ ba đến sáu tuổi chung một lớp để trẻ nhỏ học từ trẻ lớn, trẻ lớn củng cố bằng cách giúp em.
  • Khoảng làm việc dài, ít bị ngắt. Trẻ được chọn việc và theo đuổi đến khi tự thấy xong.
  • Giáo viên giới thiệu rồi lùi lại. Cô trình bày một giáo cụ cho từng trẻ hoặc nhóm rất nhỏ, sau đó quan sát chứ không đứng giảng cho cả lớp.
  • Các vùng học rõ ràng. Thực hành cuộc sống, giác quan, ngôn ngữ, toán và văn hoá, mỗi vùng có kệ và trình tự riêng.

Chính sự rõ ràng này làm Montessori dễ nhận diện và dễ đào tạo theo chuẩn. Nhưng cũng chính nó khiến nhiều trường mua giáo cụ về bày kệ rồi tự nhận là Montessori, trong khi nhịp một ngày vẫn là cô giảng, trò ngồi nghe.

So sánh Global Nexus và Montessori theo từng tiêu chí

Bảng dưới so ở mức tinh thần chung. Mỗi trường thực hiện một khác, nên đây là điểm tựa để đặt câu hỏi, không phải để chấm trường nào đúng sai.

Tiêu chíMontessoriGlobal Nexus
Điểm xuất phátMôi trường và giáo cụ được chuẩn bị đúng thì trẻ tự phát triểnNăm mặt phát triển của trẻ; hoạt động được thiết kế để nuôi đủ năm mặt
Đồ dùng học tậpBộ giáo cụ đặc trưng, có trình tự giới thiệuKhông bắt buộc bộ riêng; dùng đồ thật, nguyên liệu địa phương, có thể dùng cả giáo cụ Montessori
Bố trí lớpCác vùng học cố định theo năm lĩnh vựcGóc lớp đổi theo chủ đề và theo trụ cột đang cần bù
Vai giáo viênNgười giới thiệu giáo cụ và quan sátNgười thiết kế trải nghiệm, đặt câu hỏi, nối trẻ với nhau
Nhịp một ngàyKhoảng làm việc cá nhân dài là trung tâmXen kẽ làm cá nhân, nhóm nhỏ, cả lớp; coi trọng giờ trò chuyện
Cảm xúc và quan hệLồng trong phép lịch sự, tự lập, tôn trọng việc của bạnLà một trụ cột riêng, có hoạt động gọi tên và điều chỉnh cảm xúc
Yếu tố quốc tếNằm trong vùng văn hoá: địa lý, các châu lụcLà một trụ cột riêng, gắn với thái độ cởi mở hơn là kiến thức
Đòi hỏi với đội ngũĐào tạo chuẩn theo giáo cụ, dễ nhân bảnCần tay nghề thiết kế hoạt động và người giữ chuyên môn

Khi đi xem một trường gắn nhãn Montessori hay Global Nexus, nhìn trẻ đang làm gì trong một giờ bất kỳ sẽ nói nhiều hơn tấm biển ngoài cổng.

Chỗ hai phương pháp gặp nhau

Tin trẻ có năng lực tự học. Cả hai đều xuất phát từ niềm tin rằng trẻ ba bốn tuổi đã biết chọn, biết thử và biết sửa nếu được cho thời gian. Người lớn không đổ kiến thức vào, mà dọn đường cho trẻ tự đi.

Giáo viên nói ít, quan sát nhiều. Một giờ học tốt theo cả hai hướng đều có những quãng cô ngồi xuống ngang tầm trẻ, im lặng nhìn, rồi mới quyết định có cần chen vào hay không.

Môi trường lớp được chuẩn bị có chủ đích. Không có món đồ nào nằm trên kệ chỉ để cho đẹp. Mỗi thứ có lý do để ở đó và có lúc phải cất đi khi trẻ đã dùng chán.

Không chấm điểm, không thi đua giữa trẻ. Tiến bộ của trẻ được ghi bằng quan sát và mẩu chuyện, so với chính trẻ tuần trước, không so với bạn ngồi cạnh.

Hiểu lầm hay gặp khi so hai phương pháp

Phần lớn tranh luận trong tổ chuyên môn xoay quanh mấy hiểu lầm sau. Gỡ được chúng thì cuộc bàn chọn hướng đi sẽ ngắn hơn nhiều.

  • Mua đủ giáo cụ là thành trường Montessori. Giáo cụ chỉ phát huy khi giáo viên được đào tạo cách giới thiệu và cách lùi lại. Kệ đầy giáo cụ mà cô vẫn gọi cả lớp ngồi nghe thì chỉ là phòng trưng bày.
  • Global Nexus là tên mới của dạy tích hợp theo chủ đề. Tích hợp theo chủ đề gom các môn quanh một đề tài như “gia đình” hay “mùa xuân”. Năm trụ cột thì là năm mặt của đứa trẻ, dùng để soi bất kỳ hoạt động nào, kể cả giờ ăn hay giờ đón.
  • Montessori là để trẻ muốn làm gì thì làm. Trẻ được chọn việc trong một khuôn khổ rất rõ: dùng giáo cụ đúng cách, cất đúng chỗ, không làm phiền việc của bạn. Tự do có giới hạn mới là tinh thần gốc.
  • Theo Global Nexus thì phải bỏ hết giáo cụ Montessori. Không cần. Một bộ giáo cụ tốt vẫn có chỗ trong góc lớp; chỉ khác là nó được dùng như một trong nhiều cách nuôi trụ cột trải nghiệm và tư duy.
  • Phương pháp nào nổi tiếng hơn thì tốt hơn. Độ nổi tiếng nói về lịch sử và độ phủ, không nói được phương pháp nào hợp với đội ngũ, phụ huynh và mặt bằng của một trường cụ thể.

Trường đang theo Montessori có dùng thêm Global Nexus được không

Câu này hay được các trường đã đầu tư giáo cụ hỏi. Câu trả lời là được, với điều kiện làm có thứ tự.

Giữ lại những gì

Giữ kệ thấp, giữ thói quen trẻ tự lấy tự cất, giữ khoảng làm việc dài buổi sáng và giữ cách cô giới thiệu giáo cụ cho từng trẻ. Đó là phần nền tốt, bỏ đi là phí. Giữ cả những giáo cụ trẻ đang dùng nhiều; chúng là dấu hiệu môi trường đang sống.

Thêm vào những gì

Thêm một giờ trò chuyện nhóm mỗi ngày để nuôi trụ cột kết nối và cảm xúc, vì đây là chỗ lớp Montessori làm cá nhân nhiều dễ thiếu. Thêm những dự án nhỏ kéo dài vài ngày, nơi trẻ phải bàn với nhau. Thêm những câu chuyện, đồ vật, bài hát từ nơi khác để mở trụ cột toàn cầu theo hướng thái độ chứ không chỉ là học tên châu lục.

Cẩn thận ở đâu

Đừng đổi tên lớp và tờ rơi trước khi giáo viên hiểu vì sao đổi. Phụ huynh đã chọn trường vì chữ Montessori cần được giải thích rằng nền cũ vẫn còn, chỉ có thêm. Và đừng thêm quá nhiều hoạt động cả lớp đến mức phá khoảng làm việc dài — đó là thứ quý nhất mà lớp Montessori đang có.

Năm câu chủ trường nên tự hỏi trước khi chọn

Trước khi chốt theo hướng nào, nên ngồi với tổ chuyên môn và trả lời bằng chữ, không trả lời bằng cảm giác:

  1. Giáo viên hiện có đã được đào tạo theo hướng nào, và ai sẽ là người giữ chuyên môn khi chuyển hướng?
  2. Ngân sách cho đồ dùng là bao nhiêu, và ngân sách cho đào tạo con người là bao nhiêu? Nếu tỷ lệ nghiêng hẳn về đồ dùng, đó là dấu hiệu đáng lo.
  3. Phụ huynh của trường đang mong điều gì nhất ở con, và phương pháp định chọn có trả lời được mong muốn đó không?
  4. Một ngày của trẻ sẽ khác hôm nay ở những giờ nào? Viết ra lịch một ngày mới cạnh lịch cũ.
  5. Sau một học kỳ, nhìn vào đâu để biết mình đang làm đúng hay chỉ đổi tên?

Câu thứ năm hay bị bỏ qua nhất, nhưng lại là câu quyết định trường có đi đường dài được hay không. Cách nghĩ cho từng tình huống trường mới mở nằm ở bài chọn phương pháp giáo dục cho trường mầm non tư thục mới mở.

Tự kiểm sau một học kỳ

Dù chọn Montessori, Global Nexus hay phối hai bên, cuối học kỳ có thể đi một vòng các lớp và xem mấy điều sau:

  • Trong một giờ bất kỳ buổi sáng, bao nhiêu phần thời gian cô đang nói và bao nhiêu phần trẻ đang làm?
  • Trẻ có tự lấy đồ, tự cất đồ mà không cần nhắc không?
  • Sổ quan sát của giáo viên ghi được những câu chuyện cụ thể về từng trẻ, hay chỉ có nhận xét chung kiểu “bé ngoan, tích cực”?
  • Nhìn lịch tuần, trụ cột nào xuất hiện ít nhất? Lịch tuần nào cũng thiếu cùng một trụ cột là dấu hiệu chương trình đang lệch.
  • Phụ huynh có kể lại được một điều cụ thể con đã làm ở lớp tuần qua không?

Muốn hiểu kỹ từng trụ cột trước khi bắt tay làm, bài năm trụ cột trải nghiệm, kết nối, tư duy, cảm xúc, toàn cầu đi qua từng mặt với ví dụ trên lớp. Khoá Phương pháp giáo dục mầm non Global Nexus của Grenada Academy dành cho chủ trường và tổ chuyên môn muốn đi tiếp từ khung này tới chương trình chạy được mỗi ngày.

Câu hỏi thường gặp

Global Nexus có phải là một biến thể của Montessori không?

Không. Global Nexus là khung năm trụ cột gồm trải nghiệm, kết nối, tư duy, cảm xúc và toàn cầu, dùng để thiết kế và soi hoạt động. Nó gặp Montessori ở nhiều tinh thần chung nhưng không dựa vào một bộ giáo cụ riêng.

Trường theo Global Nexus có dùng giáo cụ Montessori được không?

Được. Giáo cụ tốt vẫn có chỗ trong góc lớp như một cách nuôi trụ cột trải nghiệm và tư duy. Điều cần tránh là để giáo cụ quyết định cả chương trình mà quên các trụ cột kết nối, cảm xúc.

Phương pháp nào dễ đào tạo giáo viên hơn?

Montessori dễ đào tạo theo chuẩn hơn vì có giáo cụ và trình tự rõ. Global Nexus đòi giáo viên biết thiết kế hoạt động và quan sát trẻ theo năm mặt, nên cần người giữ chuyên môn trong trường.

Phụ huynh hỏi trường theo phương pháp gì thì trả lời sao cho dễ hiểu?

Nên trả lời bằng việc trẻ làm mỗi ngày thay vì tên phương pháp. Ví dụ kể một buổi sáng của lớp, trẻ tự chọn gì, trò chuyện gì, rồi mới nói các hoạt động ấy được thiết kế theo năm trụ cột nào.

Lớp Montessori có thiếu phần cảm xúc xã hội không?

Không hẳn thiếu, vì Montessori coi trọng phép lịch sự và sự tôn trọng việc của bạn. Nhưng lớp làm việc cá nhân nhiều có thể ít giờ trò chuyện nhóm, nên nhiều trường thêm hoạt động riêng để bù.

Có cần đổi hết đồ dùng khi chuyển sang Global Nexus không?

Không cần. Nên giữ đồ dùng đang tốt, thêm nguyên liệu thật và đồ địa phương theo từng chủ đề. Tiền nên dành phần lớn cho đào tạo giáo viên hơn là mua sắm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0909.9999.08

Tải ứng dụng Giảng Dạy

Học tiếp khoá học mỗi ngày, xem bài giảng mọi lúc — miễn phí trên iPhone, iPad và Android.

Download on the App Store Tải trên Google Play