Họp giao ban hằng tuần ở trường mầm non nên gói trong ba mươi phút, vào giờ cố định, đi theo ba phần: tuần qua có gì, đang vướng gì, tuần tới ai làm việc gì đến ngày nào. Kết thúc bằng một biên bản một trang gửi cho cả trường trong ngày.
Ở nhiều trường, giao ban là buổi chủ trường đọc thông báo, nhắc lại những lỗi đã nhắc tuần trước, rồi hỏi “mọi người có ý kiến gì không” và cả phòng im lặng. Buổi họp kéo dài một tiếng rưỡi, giáo viên ra về mệt hơn lúc vào, và tuần sau mọi chuyện vẫn như cũ. Bài này đi qua cách biến buổi giao ban thành nơi việc được giải quyết.
Vì sao giao ban hay thành buổi đọc thông báo
Lý do thường gặp nhất là không có chương trình. Người chủ trì nghĩ tới đâu nói tới đó, và những gì nghĩ tới đầu tiên luôn là những thứ đang làm mình bực. Thứ hai là người dự không được chuẩn bị, nên không có gì để nói ngoài việc nghe. Thứ ba là việc giao trong họp không có ai theo dõi, nên giáo viên học được rằng điều nói trong họp không thật sự quan trọng.
Những thông báo như lịch nghỉ lễ, thực đơn tuần sau, hạn nộp kế hoạch thì gửi bằng tin nhắn là đủ. Thời gian mọi người ngồi cùng nhau quý hơn nhiều, nên được dành cho những việc cần bàn, cần quyết, cần nghe nhiều phía.
Ai dự, lúc nào, ở đâu
Ai dự. Quản lý chuyên môn, đại diện mỗi lớp hoặc tổ trưởng, bếp trưởng, một người văn phòng. Trường dưới năm lớp có thể cho mọi giáo viên chính cùng dự. Chủ trường dự nhưng không nhất thiết là người chủ trì.
Lúc nào. Giờ cố định mỗi tuần, thường là chiều thứ Sáu sau giờ trả trẻ hoặc trưa thứ Hai lúc trẻ ngủ nếu đã có người trực thay. Đổi giờ liên tục là cách nhanh nhất để giao ban mất dần.
Ở đâu. Một phòng yên tĩnh, không có trẻ, không ồn từ bếp. Có thể dùng một lớp học trống, ngồi thành vòng để ai cũng nhìn thấy nhau.
Bao lâu. Ba mươi phút, có người canh giờ. Việc nào cần bàn lâu hơn thì hẹn một buổi riêng với những người liên quan.
Chương trình ba mươi phút
Chương trình cố định giúp mọi người biết trước phải chuẩn bị gì. Ví dụ một chương trình cho trường nhỏ:
| Phần | Thời lượng | Ai nói | Nội dung |
|---|---|---|---|
| Nhìn lại việc tuần trước | 5 phút | Người chủ trì | Đọc nhanh danh sách việc đã giao tuần trước: xong, chưa xong, vì sao |
| Con số của tuần | 5 phút | Văn phòng, bếp | Số trẻ đi học trung bình, trẻ mới, trẻ nghỉ, sự cố, phàn nàn của phụ huynh |
| Từng lớp, từng bộ phận | 10 phút | Đại diện mỗi lớp, bếp | Mỗi người một hai phút: điều làm tốt, điều đang vướng |
| Chọn và giải quyết vướng mắc | 7 phút | Cả nhóm | Chọn một hai vướng mắc lớn nhất, thống nhất cách làm |
| Chốt việc tuần tới | 3 phút | Người chủ trì | Đọc lại danh sách việc, người làm, ngày xong |
Mười phút cho các lớp là phần dễ bị kéo dài nhất. Nhắc mọi người trước: chỉ nói điều cần cả trường biết hoặc cần người khác giúp, chuyện riêng của lớp để gặp quản lý sau.
Câu hỏi giúp vướng mắc được nói ra
Câu hỏi “có ý kiến gì không” gần như luôn nhận về im lặng. Những câu hỏi cụ thể hơn giúp mọi người dễ mở lời:
- “Tuần này ở lớp mình, đoạn nào trong ngày thấy rối nhất?”
- “Có việc nào mình cần bộ phận khác hỗ trợ mà chưa nhận được không?”
- “Phụ huynh lớp mình hỏi điều gì nhiều nhất trong tuần?”
- “Có chuyện nào tuần trước suýt thành sự cố không?”
- “Nếu được bỏ bớt một việc giấy tờ, mọi người muốn bỏ việc nào?”
Câu về chuyện suýt thành sự cố rất đáng giữ. Những lần suýt xảy ra là cảnh báo miễn phí, và nếu giáo viên dám kể ra mà không bị trách, trường sẽ sửa được nhiều chỗ trước khi có chuyện thật. Khi có sự cố thật, phần tìm nguyên nhân trong bài xử lý khi trẻ bị thương cũng nên được đưa vào đây.
Giao việc và ghi biên bản một trang
Phần cuối buổi họp quyết định buổi họp có ra việc hay không. Cách làm:
- Mỗi việc được nói thành một câu có động từ cụ thể: “Dời kệ đồ chơi khỏi lối thoát hiểm lớp Chồi”, không phải “Chú ý an toàn lớp Chồi”.
- Mỗi việc có đúng một người làm. Nhiều người cùng tham gia thì vẫn có một người đứng tên.
- Mỗi việc có ngày xong. “Sớm” hay “tuần này” không phải ngày.
- Người ghi biên bản đọc lại toàn bộ danh sách trước khi kết thúc.
- Biên bản gửi cho cả trường trong ngày, gồm ba phần: con số của tuần, vướng mắc đã thống nhất cách làm, danh sách việc có người và ngày.
- Buổi họp tuần sau mở đầu bằng chính danh sách này.
Biên bản không cần đẹp, chỉ cần ngắn và đủ. Một trang là giới hạn tốt: dài hơn thì không ai đọc.
Những gì không nên đưa vào giao ban
Giữ cho buổi giao ban gọn cũng là biết những gì nên để ra ngoài:
- Góp ý một giáo viên cụ thể. Nói trước mặt mọi người làm người đó mất mặt và cả phòng căng thẳng. Gặp riêng.
- Chuyện lương, thưởng của từng người. Đó là chuyện của buổi gặp riêng, không phải chuyện chung.
- Thông báo đọc được qua tin nhắn. Lịch lễ, thực đơn, hạn nộp giấy tờ.
- Tranh luận dài về một vấn đề chỉ hai người liên quan. Hẹn riêng sau họp.
- Mâu thuẫn giữa giáo viên. Cách xử lý có bài riêng về mâu thuẫn giữa giáo viên trong trường; giao ban không phải chỗ để hoà giải.
Người chủ trì: không nhất thiết là chủ trường
Ở nhiều trường, khi chủ trường chủ trì, mọi người có xu hướng nói những gì chủ trường muốn nghe. Để quản lý chuyên môn chủ trì, chủ trường ngồi nghe và chỉ nói ở phần cuối nếu cần, thường giúp buổi họp thật hơn. Đây cũng là cách tập cho người quản lý điều hành, một bước quan trọng để chủ trường vắng mặt mà trường vẫn chạy.
Người chủ trì cần làm ba việc: giữ giờ, giữ chương trình, và kéo cuộc nói chuyện về việc cụ thể mỗi khi nó trôi sang than phiền chung chung. Một câu hữu ích: “Mình hiểu chuyện này mệt. Vậy tuần tới mình thử làm gì khác, và ai làm?”
Có thể luân phiên người ghi biên bản giữa các tổ trưởng. Người ghi biên bản cũng là người theo dõi danh sách việc trong tuần, nhắc nhẹ trước ngày hạn.
Tự kiểm buổi giao ban của trường
Sau một tháng áp dụng, anh chị xem lại bốn biên bản gần nhất và tự hỏi: buổi họp có xong trong khoảng ba mươi lăm phút không, bao nhiêu phần trăm việc giao tuần trước đã xong đúng hạn, có vướng mắc nào được nhắc lại nhiều tuần liền mà chưa ai giải quyết, và giáo viên có tự nói ra vướng mắc hay chỉ người chủ trì nói.
Một dấu hiệu tốt là khi vướng mắc được nêu ra sớm hơn, khi chuyện còn nhỏ. Một dấu hiệu chưa tốt là danh sách việc dài ra mỗi tuần mà không việc nào xong. Khi đó, hãy giao ít việc hơn và theo đến cùng.
Họp giao ban là một mắt xích trong hệ thống vận hành mà khoá Vận hành vững của chương trình Quản trị và vận hành trường mầm non hướng dẫn, cùng với khung tổ chức và quy trình một ngày.
Câu hỏi thường gặp
Họp giao ban ở trường mầm non nên kéo dài bao lâu?
Khoảng ba mươi phút là đủ nếu có chương trình cố định và người canh giờ. Việc cần bàn lâu hơn nên hẹn buổi riêng với những người liên quan thay vì kéo dài cả buổi giao ban.
Ai nên tham gia họp giao ban hằng tuần ở trường mầm non?
Quản lý chuyên môn, đại diện mỗi lớp hoặc tổ trưởng, bếp trưởng và một người văn phòng. Trường nhỏ có thể cho mọi giáo viên chính cùng dự, chủ trường dự nhưng không nhất thiết chủ trì.
Biên bản họp giao ban trường mầm non gồm những gì?
Ba phần ngắn gọn: con số của tuần, các vướng mắc đã thống nhất cách làm, và danh sách việc có tên người làm cùng ngày xong. Nên gói trong một trang và gửi cả trường trong ngày.
Làm sao để giáo viên chịu nói trong buổi giao ban?
Thay câu hỏi có ý kiến gì không bằng câu hỏi cụ thể như đoạn nào trong ngày rối nhất, cần bộ phận nào hỗ trợ, chuyện gì suýt thành sự cố. Không trách người kể ra vướng mắc.
Có nên góp ý giáo viên trong buổi họp giao ban không?
Không nên góp ý một giáo viên cụ thể trước mặt mọi người. Chuyện cá nhân, lương thưởng và mâu thuẫn giữa giáo viên nên được xử lý trong buổi gặp riêng.
Chủ trường có nên tự chủ trì họp giao ban không?
Không bắt buộc. Để quản lý chuyên môn chủ trì thường giúp mọi người nói thật hơn và tập cho người quản lý khả năng điều hành, chủ trường ngồi nghe và bổ sung ở phần cuối.