Khi trẻ bị thương ở trường mầm non, thứ tự đúng là: giữ trẻ an toàn và sơ cứu, đánh giá mức độ để quyết định có gọi cấp cứu không, báo phụ huynh sớm và thật, ghi biên bản ngay trong ngày, rồi tìm nguyên nhân để sửa. Mỗi bước nên có sẵn người phụ trách trước khi sự cố xảy ra.
Trẻ ba bốn tuổi chạy nhảy cả ngày, trầy xước và va chạm là điều không tránh hết được. Phụ huynh hiểu điều đó. Thứ làm họ mất lòng tin là khi về nhà mới thấy vết thương mà cô không nói gì, hoặc khi gọi hỏi thì mỗi người trong trường kể một kiểu. Bài này đưa ra quy trình để trường xử lý giống nhau mọi lần, dù người có mặt là ai.
Phân mức độ ngay từ đầu
Việc đầu tiên sau khi tới bên trẻ là đánh giá nhanh mức độ. Bảng dưới đây là cách phân loại đơn giản để giáo viên quyết định bước tiếp theo, không thay thế cho đào tạo sơ cứu bài bản:
| Mức | Ví dụ | Ai xử lý | Báo phụ huynh |
|---|---|---|---|
| Nhẹ | Trầy da, va nhẹ không sưng, bị bạn cắn không chảy máu | Giáo viên lớp và y tế trường | Trong ngày, trước giờ đón, bằng lời hoặc gọi điện |
| Cần theo dõi | Va đầu có sưng, chảy máu mũi, vết cắn chảy máu, ngã đau tay chân nhưng cử động được | Y tế trường, báo quản lý chuyên môn | Gọi điện ngay sau khi sơ cứu xong |
| Nghiêm trọng | Bất tỉnh dù ngắn, nôn hoặc lơ mơ sau va đầu, chảy máu không cầm được, khó thở, nghi gãy xương, bỏng | Gọi cấp cứu, quản lý có mặt ngay | Gọi ngay song song với gọi cấp cứu |
Khi phân vân giữa hai mức, luôn chọn mức cao hơn. Gọi cấp cứu mà hoá ra không cần thì không ai trách trường. Chậm gọi khi cần thì hậu quả không lấy lại được.
Mười lăm phút đầu tiên
Đây là phần quan trọng nhất và nên được tập trước như diễn tập phòng cháy:
- Người lớn gần nhất đến ngay bên trẻ, giữ bình tĩnh, nói với trẻ bằng giọng nhẹ. Nếu nghi chấn thương đầu, cổ hoặc lưng thì không di chuyển trẻ.
- Người thứ hai trong lớp đưa các trẻ còn lại ra khỏi chỗ xảy ra sự cố, giữ lớp ổn định. Không để cả lớp vây quanh.
- Gọi y tế trường. Nếu ở mức nghiêm trọng, gọi cấp cứu 115 ngay, không đợi y tế đến mới gọi.
- Sơ cứu theo đúng những gì đã được đào tạo. Không bôi thuốc dân gian, không cho uống thuốc khi chưa có ý kiến phụ huynh hoặc nhân viên y tế.
- Báo quản lý chuyên môn. Quản lý quyết định ai gọi phụ huynh.
- Một người ghi giờ: giờ xảy ra, giờ sơ cứu, giờ gọi phụ huynh, giờ gọi cấp cứu nếu có. Những mốc giờ này rất khó nhớ lại chính xác sau đó.
Trường nên có ít nhất hai người mỗi ca được đào tạo sơ cứu cho trẻ nhỏ, và một tủ sơ cứu mà mọi giáo viên biết chỗ để. Tủ sơ cứu đặt trong phòng khoá mà chìa khoá chỉ một người giữ là lỗi thường gặp.
Báo phụ huynh: ai nói, khi nào, nói gì
Ai gọi
Với sự cố nhẹ, giáo viên lớp có thể báo trực tiếp lúc đón trẻ. Với sự cố cần theo dõi và nghiêm trọng, quản lý chuyên môn hoặc chủ trường nên là người gọi. Phụ huynh cần nghe từ người có quyền quyết định, không phải từ một cô giáo đang run.
Khi nào
Sớm nhất có thể sau khi trẻ đã an toàn. Đừng đợi tới giờ đón mới nói. Phụ huynh tự phát hiện vết thương trên người con sẽ đặt câu hỏi về mọi chuyện khác ở trường.
Nói gì
Một cuộc gọi tốt có bốn phần: trẻ hiện đang thế nào, chuyện gì đã xảy ra, trường đã làm gì, bước tiếp theo là gì. Câu mẫu: “Chị ơi, em là Hương quản lý chuyên môn bên trường. Bé Minh đang ổn và đang ngồi với cô y tế. Lúc mười giờ bé chạy ở sân và va trán vào cột, có sưng một cục nhỏ. Cô y tế đã chườm lạnh và đang theo dõi, bé tỉnh táo, nói chuyện bình thường. Trường muốn báo chị ngay, và hỏi chị muốn đón bé sớm hay để trường tiếp tục theo dõi tới giờ đón ạ?”
Không suy đoán ai có lỗi trong cuộc gọi đầu. Không hứa bồi thường qua điện thoại. Nếu phụ huynh hỏi điều chưa rõ, nói thật là trường đang xem lại và sẽ báo lại vào giờ cụ thể.
Ghi biên bản sự cố ngay trong ngày
Biên bản không phải để đổ lỗi mà để có một bản ghi chính xác khi trí nhớ mỗi người đã khác đi. Một biên bản tốt gồm: tên trẻ, lớp, thời gian, địa điểm, người có mặt, mô tả sự việc theo những gì thấy được, việc đã sơ cứu, giờ báo phụ huynh, người báo, ý kiến của phụ huynh, việc theo dõi tiếp theo.
Viết theo những gì thấy, không viết theo suy luận. Viết “bé chạy từ góc xây dựng ra cửa, chân vướng thảm, ngã đập cằm xuống sàn” thay vì “bé chạy nghịch nên ngã”. Người làm chứng ký tên. Biên bản lưu trong hồ sơ của trẻ và trong sổ sự cố chung của trường.
Với sự cố nghiêm trọng, trường có thể phải báo cáo với cơ quan quản lý. Anh chị nên hỏi trước Sở GD&ĐT hoặc UBND xã, phường nơi trường đặt về việc báo cáo sự cố, để khi chuyện xảy ra không phải đi tìm đầu mối. Biên bản ghi đúng ngay từ đầu sẽ giúp việc báo cáo nhanh và chính xác.
Những sai lầm làm chuyện nhỏ thành chuyện lớn
Phần lớn những vụ việc căng thẳng giữa trường và phụ huynh không bắt đầu từ vết thương, mà từ cách trường xử lý sau đó:
Không báo vì nghĩ vết thương nhỏ. Vết trầy nhỏ ở trường có thể sưng lên vào buổi tối. Phụ huynh không được báo sẽ nghĩ trường giấu.
Nhiều người cùng gọi cho phụ huynh. Cô lớp gọi, y tế gọi, quản lý gọi, mỗi người kể một chi tiết khác. Phụ huynh nghe ba phiên bản và không tin phiên bản nào.
Đăng ảnh vết thương vào nhóm lớp. Ảnh của trẻ bị thương là chuyện riêng của gia đình đó. Gửi riêng cho phụ huynh nếu cần, không đưa vào nhóm chung.
Đổ lỗi cho trẻ khác ngay lập tức. Khi trẻ bị bạn cắn hoặc xô ngã, không nêu tên trẻ kia với phụ huynh bên bị thương. Trường xử lý với cả hai gia đình riêng, giữ thông tin của từng trẻ.
Phạt giáo viên trước khi có kết luận. Trừ lương hay cho nghỉ ngay sau sự cố khiến cả đội ngũ học được bài học sai: giấu sự cố thì an toàn hơn báo.
Theo dõi sau sự cố
Ngày hôm sau, người đã gọi phụ huynh nên hỏi thăm lại: bé ngủ thế nào, vết thương ra sao. Một cuộc hỏi thăm ngắn cho phụ huynh thấy trường không coi chuyện đã xong khi bé về nhà.
Với va đầu, trường nên dặn phụ huynh theo dõi các dấu hiệu bất thường trong một hai ngày và đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu đáng lo, theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Trường không tự kết luận thay bác sĩ.
Nếu phụ huynh đưa trẻ đi khám, trường nên hỏi kết quả và ghi vào biên bản. Chuyện chi phí khám, nếu có, quản lý trao đổi riêng với phụ huynh sau khi đã rõ sự việc.
Tìm nguyên nhân và sửa để không lặp lại
Mỗi sự cố là một lần trường được chỉ cho thấy chỗ cần sửa. Trong vòng một tuần, quản lý chuyên môn nên:
- Đến tận nơi xảy ra sự cố, nhìn từ tầm mắt của trẻ.
- Hỏi người có mặt: lúc đó có bao nhiêu người lớn, mỗi người đang làm gì.
- Xác định nguyên nhân thuộc nhóm nào: môi trường như góc nhọn, thảm trơn; tổ chức như quá đông trẻ một chỗ, thiếu người trông; hay hành vi như trẻ hay xô bạn cần được hướng dẫn.
- Chọn một việc sửa cụ thể, có người làm, có hạn.
- Đưa vào buổi họp giao ban hằng tuần để cả trường cùng biết, không nêu tên giáo viên như người có lỗi.
Mỗi tháng nhìn lại sổ sự cố. Nếu cùng một chỗ, cùng một giờ xuất hiện nhiều lần, đó là điểm nóng cần sắp xếp lại, ví dụ giờ chuyển từ sân vào lớp, hay hành lang trước nhà vệ sinh. Cách bố trí người theo từng khung giờ được nói kỹ trong bài về quy trình vận hành một ngày của trường.
Quy trình xử lý sự cố và khủng hoảng, kèm mẫu biên bản và kịch bản nói chuyện với phụ huynh, là một phần của khoá Xây hệ thống trong chương trình Quản trị và vận hành trường mầm non.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ bị thương ở trường mầm non thì trường phải làm gì đầu tiên?
Người lớn gần nhất ở bên trẻ, giữ trẻ an toàn, không di chuyển nếu nghi chấn thương đầu cổ, gọi y tế trường và gọi cấp cứu ngay nếu có dấu hiệu nghiêm trọng. Một người khác đưa các trẻ còn lại ra chỗ khác.
Khi nào trường mầm non nên gọi cấp cứu cho trẻ?
Khi trẻ bất tỉnh dù ngắn, nôn hoặc lơ mơ sau va đầu, chảy máu không cầm được, khó thở, nghi gãy xương hoặc bị bỏng. Khi phân vân, nên gọi thay vì chờ.
Ai nên gọi điện báo phụ huynh khi trẻ bị thương?
Sự cố nhẹ có thể do giáo viên lớp báo lúc đón. Sự cố cần theo dõi hoặc nghiêm trọng nên do quản lý chuyên môn hoặc chủ trường gọi, và chỉ một người gọi để thông tin thống nhất.
Biên bản sự cố ở trường mầm non cần ghi những gì?
Tên trẻ, lớp, thời gian, địa điểm, người có mặt, mô tả sự việc theo những gì thấy được, việc đã sơ cứu, giờ báo phụ huynh, ý kiến phụ huynh và việc theo dõi tiếp theo. Người làm chứng ký tên.
Trẻ bị bạn cắn có nên nói tên bạn kia cho phụ huynh không?
Không nên. Trường xử lý riêng với từng gia đình và giữ thông tin của mỗi trẻ. Nêu tên dễ dẫn đến căng thẳng giữa hai gia đình mà không giúp gì cho việc giải quyết.
Có nên phạt giáo viên ngay khi trẻ trong lớp bị thương không?
Không nên phạt trước khi xem xét rõ sự việc. Phạt vội khiến giáo viên có xu hướng giấu sự cố. Trường nên tìm nguyên nhân, sửa môi trường hoặc cách tổ chức, rồi mới xét trách nhiệm nếu có.