Grenada AcademyĐào tạo thực chiến: mầm non, ong dú, AI
0909.9999.08
Phương pháp giáo dục mầm non

Học qua trải nghiệm ở mầm non: làm sao để không biến thành đi chơi

Một buổi trải nghiệm thành việc học khi có câu hỏi dẫn đường trước khi đi, việc tay cho từng trẻ trong lúc làm và giờ trò chuyện lại sau đó. Thiếu một trong ba là thành buổi đi chơi.

Học qua trải nghiệm ở mầm non: làm sao để không biến thành đi chơi

Một buổi trải nghiệm thành việc học khi có đủ ba nhịp: trước khi làm, trẻ có một câu hỏi để đi tìm; trong lúc làm, mỗi trẻ có một việc tay cụ thể; sau khi làm, cả nhóm ngồi lại kể và so với điều đã đoán. Thiếu một nhịp, buổi trải nghiệm rất dễ thành đi chơi.

Đi chơi không có gì xấu; trẻ cần được chơi. Vấn đề là khi trường gọi một buổi đi chơi là “học qua trải nghiệm” và kỳ vọng trẻ học được điều gì đó, rồi cuối buổi không ai nói được trẻ đã học gì. Phần dưới đi qua cách giữ cho trải nghiệm có mục đích mà vẫn vui.

Dấu hiệu một buổi trải nghiệm đã thành đi chơi

Nếu thấy từ hai dấu hiệu trở lên, buổi đó nhiều khả năng chỉ là đi chơi:

  • Trước khi đi, trẻ chỉ được dặn “ngoan, đi theo cô, không chạy lung tung”.
  • Phần lớn thời gian trẻ đứng xem người lớn làm hoặc nghe người lớn giới thiệu.
  • Ảnh chụp về chủ yếu là cả lớp tạo dáng trước cổng hay trước một vật nổi bật.
  • Về lớp, hoạt động tiếp theo không nhắc gì đến buổi đi.
  • Hỏi trẻ hôm sau, câu trả lời phổ biến là “con được đi xe”, “con được ăn kem”.

Những dấu hiệu này không có nghĩa giáo viên làm sai, mà có nghĩa buổi đi được thiết kế như một sự kiện, chưa được thiết kế như một hoạt động học.

Ba nhịp giữ cho trải nghiệm thành việc học

Ba nhịp dưới đây áp cho cả chuyến đi xa lẫn hoạt động ngay trong sân trường.

Trước: một câu hỏi để đi tìm

Một hai ngày trước, cả lớp bàn về nơi sắp đến. Cô hỏi để trẻ đoán: “Ở chợ có những loại rau gì? Rau nào to nhất? Người bán rau làm sao biết bán bao nhiêu tiền?” Ghi lại các câu đoán của trẻ. Chọn một hai câu hỏi chính để mang theo — trẻ đi là để tìm câu trả lời của chính mình.

Trong: mỗi trẻ một việc tay

Chia nhóm nhỏ, mỗi nhóm một nhiệm vụ cụ thể: nhóm đếm xem có mấy loại rau xanh, nhóm hỏi cô bán hàng một câu đã tập trước, nhóm chọn mua ba quả cà chua về làm món trưa. Mỗi trẻ trong nhóm có vai: người cầm túi, người đếm, người hỏi. Không ai chỉ đứng nhìn.

Sau: ngồi lại kể và so

Về lớp, ngay trong ngày hoặc sáng hôm sau, cả lớp ngồi vòng tròn. Mỗi nhóm kể điều tìm được. Cô đặt các câu đoán hôm trước cạnh điều thấy thật: ai đoán đúng, điều gì bất ngờ. Sau đó trẻ thể hiện lại bằng cách mình chọn — vẽ, dựng một sạp chợ bằng đồ chơi, nấu món với cà chua đã mua.

Ví dụ trọn vẹn: chuyến đi chợ gần trường của lớp Lá

Bảng dưới là cách một lớp năm tuổi có thể tổ chức một buổi đi chợ đầu tuần, kéo dài thành hoạt động cả tuần:

Thời điểmViệc của trẻViệc của côCâu hỏi dẫn đường
Thứ HaiĐoán ở chợ có gì, vẽ một món muốn tìmGhi lại câu đoán, chia nhóm, giao vai“Con nghĩ ở chợ có những gì?”
Thứ Ba, đi chợĐếm, hỏi, chọn mua theo nhiệm vụ nhómTheo sát nhóm, gợi ý chứ không làm hộ“Nhóm mình đã tìm được câu trả lời chưa?”
Thứ Ba, chiềuKể lại trong vòng tròn, so với câu đoánĐặt câu đoán cạnh điều thấy thật“Điều gì làm con bất ngờ nhất?”
Thứ TưRửa, cắt rau, nấu một món đơn giản cùng côChuẩn bị dụng cụ an toàn cỡ trẻ“Rau trước khi nấu và sau khi nấu khác nhau ra sao?”
Thứ Năm, thứ SáuDựng góc chợ trong lớp, đóng vai người bán người muaCung cấp vật liệu, quan sát cách trẻ trao đổi“Người bán cần làm gì để người mua hiểu?”

Buổi đi chợ chỉ chiếm một buổi sáng, nhưng việc học kéo dài cả tuần. Đó là chỗ khác nhau giữa một sự kiện và một hoạt động.

Trải nghiệm không cần đi xa

Nhiều trường nghĩ trải nghiệm phải là chuyến dã ngoại có xe đưa đón. Thật ra những trải nghiệm có giá trị nhất thường diễn ra ngay trong trường:

  • Theo dõi một cây đậu từ hạt tới khi ra quả, mỗi tuần đo bằng sợi len.
  • Làm sữa chua hoặc bánh đơn giản, đoán xem sau một đêm sẽ thế nào.
  • Pha màu nước, thử xem trộn hai màu ra màu gì.
  • Đi một vòng sân tìm những thứ nặng, thứ nhẹ, thứ nổi, thứ chìm.
  • Mời một phụ huynh làm nghề thú vị vào lớp, để trẻ được sờ dụng cụ nghề và hỏi.

Trải nghiệm gần có thêm cái lợi: làm lại được nhiều lần. Trẻ mầm non học rất nhiều từ việc lặp lại một trải nghiệm và thấy lần sau khác lần trước.

An toàn và số người lớn đi cùng

Trải nghiệm có ý nghĩa thường đòi nhóm nhỏ, và nhóm nhỏ đòi nhiều người lớn hơn. Trước mỗi chuyến đi ra ngoài trường, cần tính đủ người lớn để mỗi nhóm có một người theo sát. Phụ huynh tình nguyện là nguồn hỗ trợ tốt, với điều kiện được phổ biến trước vai của mình: đi cùng, giữ an toàn, gợi ý chứ không làm hộ trẻ.

Danh sách cần có trước mỗi chuyến: điểm đến đã được khảo sát, tuyến đi, số trẻ và tên người lớn phụ trách từng nhóm, đồ sơ cứu, nước uống, cách liên lạc với trường. Chủ trường ký duyệt và báo phụ huynh bằng văn bản trước. Những quy định cụ thể về tổ chức hoạt động ngoài trường nên đối chiếu với hướng dẫn hiện hành của Sở GD&ĐT nơi trường hoạt động.

An toàn cũng là lý do tốt để bắt đầu bằng trải nghiệm trong trường. Khi đội ngũ đã quen ba nhịp ở sân trường, chuyến đi ra ngoài sẽ dễ tổ chức hơn nhiều.

Những sai lầm hay gặp

Nhồi quá nhiều điểm đến trong một buổi. Đi ba nơi trong một sáng thì nơi nào trẻ cũng chỉ kịp nhìn. Một nơi, ở đủ lâu, có việc để làm, tốt hơn nhiều.

Người hướng dẫn nói thay cho trẻ. Ở nông trại hay xưởng làm bánh, người hướng dẫn thường thuyết trình. Báo trước với họ rằng trẻ sẽ hỏi và cần được tự tay làm.

Câu hỏi dẫn đường quá khó hoặc quá dễ. Câu hỏi tốt là câu trẻ đoán được nhưng không chắc, và có thể tự tìm ra câu trả lời ngay tại chỗ.

Bỏ qua nhịp sau. Về đến trường là giờ ăn, giờ ngủ, rồi hôm sau chuyển chủ đề. Nhịp sau là chỗ trẻ biến điều mình thấy thành điều mình hiểu, bỏ nó là bỏ nửa giá trị.

Ghi lại để thấy trẻ học được gì

Không chấm điểm, không xếp hạng trẻ. Ghi chép là để giáo viên và phụ huynh thấy quá trình:

  1. Ghi câu đoán của trẻ trước buổi trải nghiệm, kèm tên trẻ.
  2. Trong buổi, mỗi người lớn đi cùng ghi một hai câu trẻ nói hoặc việc trẻ làm đáng chú ý.
  3. Sau buổi, ghi điều trẻ kể lại trong vòng tròn.
  4. Đặt ba mẩu ghi chép này cạnh nhau cho vài trẻ, xem cách trẻ nói về cùng một điều đã thay đổi thế nào.
  5. Chọn vài mẩu gửi phụ huynh kèm ảnh trẻ đang làm, để họ có chuyện hỏi con.

Trải nghiệm là trụ cột đầu tiên trong năm trụ cột, và luôn đi cùng trụ cột tư duy — xem thêm bài năm trụ cột trải nghiệm, kết nối, tư duy, cảm xúc, toàn cầu. Cách đặt câu hỏi dẫn đường cho từng lứa tuổi có ở bài dạy trẻ mầm non tư duy phản biện qua câu hỏi.

Câu hỏi thường gặp

Học qua trải nghiệm ở mầm non khác đi chơi ở chỗ nào?

Học qua trải nghiệm có câu hỏi dẫn đường trước khi làm, việc tay cụ thể cho từng trẻ trong lúc làm và giờ trò chuyện lại sau đó. Đi chơi thường chỉ có phần giữa và trẻ chủ yếu đứng xem.

Có cần đưa trẻ đi dã ngoại mới gọi là trải nghiệm không?

Không cần. Trồng cây, nấu món đơn giản, pha màu, tìm vật nổi vật chìm ngay trong sân trường đều là trải nghiệm tốt, lại làm lại được nhiều lần.

Chia nhóm bao nhiêu trẻ khi đi trải nghiệm là hợp lý?

Nhóm nhỏ vài trẻ với một người lớn theo sát giúp mỗi trẻ đều có việc. Số trẻ mỗi nhóm tuỳ độ tuổi và nơi đến, nhưng nguyên tắc là không trẻ nào chỉ đứng nhìn.

Làm sao biết trẻ đã học được gì sau buổi trải nghiệm?

Ghi câu đoán của trẻ trước buổi, câu nói hoặc việc làm trong buổi và điều trẻ kể lại sau đó, rồi đặt cạnh nhau. Không chấm điểm, chỉ nhìn sự thay đổi trong cách trẻ nói về cùng một điều.

Phụ huynh đi cùng chuyến trải nghiệm nên làm gì?

Phụ huynh nên được dặn trước vai của mình là giữ an toàn và gợi ý cho trẻ, không làm hộ và không trả lời thay. Mỗi người phụ trách một nhóm nhỏ đã được giao từ trước.

Một buổi trải nghiệm nên kéo dài bao lâu?

Buổi đi thường chỉ một buổi sáng, nhưng hoạt động nên kéo dài vài ngày gồm đoán trước, đi, kể lại và làm tiếp ở lớp. Phần trước và sau quan trọng không kém phần đi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0909.9999.08

Tải ứng dụng Giảng Dạy

Học tiếp khoá học mỗi ngày, xem bài giảng mọi lúc — miễn phí trên iPhone, iPad và Android.

Download on the App Store Tải trên Google Play