Grenada AcademyĐào tạo thực chiến: mầm non, ong dú, AI
0909.9999.08
Khoa học phát triển của trẻ

Trẻ mầm non và màn hình điện tử: giáo viên nên tư vấn phụ huynh ra sao

Phụ huynh không cần nghe giảng về tác hại của màn hình, họ cần cách làm khả thi trong một gia đình bận rộn. Bài này giúp giáo viên tư vấn đúng mức, có câu nói mẫu, và tự xem lại cách trường dùng màn hình.

Trẻ mầm non và màn hình điện tử: giáo viên nên tư vấn phụ huynh ra sao

Giáo viên nên tư vấn phụ huynh về màn hình bằng cách lắng nghe trước, nói rõ điều đáng lo thật là màn hình chiếm chỗ của trò chuyện, chơi, vận động và giấc ngủ, rồi gợi ý vài thay đổi nhỏ làm được ngay như bữa ăn và giờ trước khi ngủ không màn hình. Không giảng giải, không đổ lỗi, không doạ.

Phần lớn phụ huynh đều biết xem nhiều không tốt. Điều họ thiếu không phải là thông tin mà là cách làm khả thi trong một gia đình hai vợ chồng đi làm, con nhỏ quấy, bữa cơm phải nấu. Giáo viên giúp được nhiều nhất khi đứng về phía họ.

Điều đáng lo thật về màn hình ở tuổi mầm non

Mối lo lớn nhất không nằm ở bản thân cái màn hình mà ở những gì bị nó chiếm chỗ. Một giờ trẻ ngồi xem là một giờ trẻ không được trò chuyện qua lại với người lớn, không chơi bằng tay, không chạy nhảy. Với trẻ dưới sáu tuổi, chính những hoạt động đó là thứ não và cơ thể cần nhất.

Ti vi bật làm nền cũng đáng lưu ý. Dù trẻ không nhìn, người lớn trong nhà thường nói chuyện với trẻ ít hơn khi ti vi đang bật. Và màn hình trước giờ đi ngủ hay làm trẻ khó ngủ hơn, ngủ muộn hơn.

Cũng có những lo lắng nghe nhiều nhưng chưa nên nói chắc với phụ huynh, như chuyện màn hình gây ra một bệnh cụ thể nào đó. Giáo viên nên nói ở mức điều đã được thừa nhận rộng rãi: màn hình chiếm chỗ của những hoạt động trẻ cần, và ảnh hưởng tới giấc ngủ. Nói quá sẽ làm phụ huynh hoảng hoặc mất lòng tin khi họ đọc được ý kiến khác.

Không phải mọi kiểu dùng màn hình đều như nhau. Gọi video với ông bà ở xa là một cuộc trò chuyện thật. Bố mẹ ngồi xem cùng con một đoạn phim ngắn rồi nói chuyện về nó khác hẳn việc đưa điện thoại cho con ngồi một mình hàng giờ.

Khuyến nghị tham khảo về thời gian màn hình

Nhiều tổ chức y tế và nhi khoa quốc tế đưa ra khuyến nghị theo độ tuổi. Nội dung cụ thể có khác nhau đôi chút, nhưng hướng chung khá thống nhất:

Độ tuổiHướng khuyến nghị chungGợi ý thực tế cho gia đình
Dưới 2 tuổiHạn chế tối đa, trừ gọi video với người thânDỗ con bằng hát, bế đi dạo, đưa đồ vật thật thay cho điện thoại
Từ 2 đến 5 tuổiKhông quá khoảng một giờ mỗi ngày, ít hơn càng tốt, nội dung phù hợpChọn trước nội dung, xem cùng con khi có thể, có giờ bắt đầu và kết thúc rõ
Mọi lứa tuổi mầm nonKhông dùng màn hình trong bữa ăn và trước giờ ngủCất điện thoại khỏi bàn ăn; tắt màn hình một lúc trước giờ đi ngủ

Khi nói với phụ huynh, nên trình bày đây là khuyến nghị tham khảo, không phải luật, và quan trọng hơn con số là màn hình đang chiếm chỗ của những gì trong ngày của trẻ.

Cách mở lời với phụ huynh

Phụ huynh thường đã cảm thấy có lỗi về chuyện cho con xem điện thoại. Mở lời sai cách sẽ khiến họ phòng thủ ngay.

Hỏi trước, nói sau

Thay vì mở đầu bằng lời khuyên, hãy hỏi: “Ở nhà, buổi tối bé hay làm gì sau khi ăn cơm chị?” hoặc “Lúc nào thì bé hay xem điện thoại nhất ạ?” Câu trả lời cho cô biết màn hình đang lấp chỗ trống nào trong ngày của gia đình: lúc nấu cơm, lúc ăn, hay lúc bố mẹ cần nghỉ.

Nối với điều cô thấy ở lớp

Nếu có liên quan, cô kể điều quan sát được mà không quy kết: “Dạo này ở lớp bé hay buồn ngủ buổi sáng, em không biết tối bé ngủ mấy giờ?” Phụ huynh tự nối các điểm với nhau thường dễ chấp nhận hơn khi bị nói thẳng là do điện thoại.

Gợi một thay đổi nhỏ

Chọn một việc nhỏ nhất, khả thi nhất: “Hay mình thử bữa tối không để điện thoại trên bàn trong một tuần, xem bé ăn thế nào chị nhé.” Một thay đổi làm được tốt hơn mười lời khuyên không ai làm theo.

Hẹn hỏi lại

Một tuần sau, hỏi thăm nhẹ nhàng. Nếu có tiến bộ, khen gia đình. Nếu chưa làm được, hỏi vướng ở đâu và cùng tìm cách khác.

Thay màn hình bằng gì vào những lúc khó

Phần lớn trẻ xem màn hình vào vài thời điểm cố định trong ngày. Gợi ý thay thế cụ thể cho từng lúc giúp phụ huynh dễ làm hơn:

Lúc trong ngàyVì sao hay dùng màn hìnhThay thế có thể thử
Lúc bố mẹ nấu cơmCần con ngồi yên một chỗCho con phụ việc đơn giản như nhặt rau, xếp đũa; hoặc một rổ đồ chơi riêng chỉ dùng lúc này
Trong bữa ănĐể con ăn nhanh, ăn nhiềuCả nhà ăn cùng, trò chuyện về món ăn; chấp nhận con ăn chậm hơn lúc đầu
Trên xe, lúc chờSợ con quấy nơi công cộngTrò chơi đoán đồ vật, hát, sách tranh nhỏ mang theo
Trước giờ ngủĐể con nằm yênTắm, đánh răng, đọc truyện, tắt đèn theo một trình tự cố định
Cuối tuầnBố mẹ cần nghỉRa công viên, chơi với đất cát, nước; mời bạn của con sang chơi

Không cần thay tất cả cùng lúc. Một chỗ thay đổi được trong tuần đã là thành công.

Những câu nên tránh khi tư vấn

Những câu sau phổ biến nhưng thường đẩy phụ huynh ra xa:

  • “Cho con xem điện thoại là hại con.” Câu phán xét làm phụ huynh phòng thủ.
  • “Bé chậm nói là do xem điện thoại nhiều.” Giáo viên không đủ cơ sở để kết luận nguyên nhân; nếu lo về ngôn ngữ của trẻ, gợi ý gia đình gặp bác sĩ.
  • “Phải cắt hẳn điện thoại ngay.” Mục tiêu quá xa, gia đình thử vài hôm rồi bỏ.
  • “Nhà em không bao giờ cho con xem.” So sánh với gia đình mình làm phụ huynh thấy bị chê.

Trường cũng phải tự làm gương

Lời khuyên của giáo viên chỉ có trọng lượng khi trường không làm ngược lại. Vẫn còn những lớp bật hoạt hình lúc chờ phụ huynh đón, lúc trẻ ăn chậm, hay lúc cô cần dọn dẹp. Mỗi lần như vậy, trẻ ngồi nhìn màn hình thay vì chơi, trò chuyện, và phụ huynh đến đón thấy ngay cảnh đó.

Trường có thể đặt một vài nguyên tắc rõ: không bật màn hình trong giờ ăn và giờ đón trả; nếu dùng video trong bài học thì ngắn, có mục đích, cô xem cùng và trò chuyện với trẻ sau đó; giáo viên không dùng điện thoại cá nhân khi đang trông trẻ, trừ việc cần cho công việc. Những nguyên tắc này cũng là lời giải thích tốt nhất khi phụ huynh hỏi về cách trường dùng công nghệ.

Với những trẻ có vẻ ít nói hay khó tập trung, cô nên tách riêng chuyện màn hình với chuyện phát triển: trao đổi về màn hình như một thói quen gia đình, còn lo về ngôn ngữ thì theo hướng dẫn trong bài khi nào nên trao đổi với phụ huynh về chuyện chậm nói.

Tự kiểm cách trường nói chuyện màn hình

Ban giám hiệu và tổ chuyên môn có thể tự hỏi:

  • Trong lớp, có lúc nào màn hình được bật chỉ để giữ trẻ ngồi yên không?
  • Giáo viên có thống nhất một cách nói với phụ huynh về màn hình, hay mỗi cô nói một kiểu?
  • Buổi họp phụ huynh gần nhất có nói về chuyện này bằng gợi ý cụ thể, hay chỉ nhắc chung chung?
  • Có tài liệu ngắn về các thay thế cho từng thời điểm trong ngày để gửi gia đình không?

Giúp phụ huynh hiểu nhu cầu phát triển của con, thay vì chỉ cấm đoán, là một phần trong trụ cột kết nối giữa nhà và trường của khoá Phương pháp giáo dục mầm non Global Nexus tại Grenada Academy.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ mầm non được xem điện thoại bao lâu mỗi ngày?

Theo hướng khuyến nghị chung của nhiều tổ chức nhi khoa, trẻ dưới hai tuổi nên hạn chế tối đa, trẻ từ hai đến năm tuổi không quá khoảng một giờ mỗi ngày, ít hơn càng tốt. Đây là mốc tham khảo, không phải luật.

Vì sao không nên cho trẻ vừa ăn vừa xem điện thoại?

Trẻ ăn trong lúc mải xem thường không cảm nhận được đói no, và bữa ăn mất đi lúc trò chuyện với gia đình. Cất điện thoại khỏi bàn ăn là thay đổi nhỏ mà nhiều nhà làm được.

Giáo viên nên nói với phụ huynh về màn hình thế nào?

Hỏi trước về thói quen ở nhà, kể điều quan sát được ở lớp mà không quy kết, gợi một thay đổi nhỏ khả thi và hẹn hỏi lại sau một tuần. Tránh phán xét hay doạ.

Gọi video với ông bà có tính là xem màn hình không?

Gọi video là một cuộc trò chuyện qua lại với người thân nên khác với ngồi xem một mình. Các khuyến nghị phổ biến thường coi đây là ngoại lệ chấp nhận được, kể cả với trẻ rất nhỏ.

Thay điện thoại bằng gì khi bố mẹ cần nấu cơm?

Cho trẻ phụ việc đơn giản như nhặt rau, xếp đũa, hoặc một rổ đồ chơi riêng chỉ dùng vào lúc này. Ban đầu trẻ có thể quấy, nhưng vài tuần sau thường quen.

Trẻ xem điện thoại nhiều có bị chậm nói không?

Giáo viên không nên kết luận nguyên nhân. Màn hình có thể chiếm chỗ của trò chuyện, nhưng chậm nói có nhiều lý do. Nếu lo về ngôn ngữ của trẻ, nên gợi ý gia đình đưa trẻ gặp bác sĩ nhi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0909.9999.08

Tải ứng dụng Giảng Dạy

Học tiếp khoá học mỗi ngày, xem bài giảng mọi lúc — miễn phí trên iPhone, iPad và Android.

Download on the App Store Tải trên Google Play