Grenada AcademyĐào tạo thực chiến: mầm non, ong dú, AI
0909.9999.08
Mật ong dú và kinh tế trại ong

Tính lãi lỗ từng thùng ong dú trong một năm nuôi

Gộp cả trại vào một con số thì không biết thùng nào đang nuôi thùng nào. Tính lãi lỗ theo từng thùng giúp người nuôi thấy rõ đâu là đàn đáng nhân, đâu là chi phí đang bị bỏ quên.

Tính lãi lỗ từng thùng ong dú trong một năm nuôi

Muốn biết một thùng ong dú lãi hay lỗ trong năm, lấy tổng tiền thu từ thùng đó (mật bán được, đàn con bán hoặc giữ lại) trừ đi phần chi phí đầu tư chia theo năm, chi phí vận hành, công lao động và một khoản dự phòng cho rủi ro mất đàn. Phải tính đủ cả công của chính mình thì con số mới thật.

Nhiều trại nhỏ chỉ nhìn tổng: cuối năm bán được bao nhiêu mật, trừ tiền thùng mới mua, thấy dư là coi như lãi. Cách đó che mất hai điều quan trọng: thùng nào đang kéo cả trại xuống, và trại có đang trả công cho chủ trại hay không. Bài này đưa ra cách tính và một bảng mẫu để tự điền số của mình.

Vì sao nên tính theo từng thùng

Ong dú cho sản lượng nhỏ và chênh lệch rất lớn giữa các thùng. Cùng một trại, có thùng năm nào cũng cho mật đều, có thùng hai năm chưa thu được lần nào. Khi gộp chung, những thùng tốt che đi những thùng yếu, và người nuôi tiếp tục bỏ công, bỏ thời gian vào những thùng không bao giờ hoà vốn.

Tính theo thùng cũng là nền cho mọi quyết định khác: nhân đàn từ thùng nào, thùng nào nên dồn hoặc ghép, chỗ đặt nào cho thùng tốt hơn. Con số không cần chính xác tới từng đồng; chỉ cần đủ đều tay để so các thùng với nhau và so năm nay với năm trước.

Điều kiện duy nhất là mỗi thùng phải có mã riêng và mọi lần thu, tách, sự cố đều ghi theo mã đó. Cách lập sổ có trong bài sổ ghi chép trại ong dú.

Các khoản thu của một thùng

Thu của một thùng ong dú không chỉ là mật. Ghi đủ các dòng sau:

Khoản thuCách tínhLưu ý
Mật bán lẻSố mật thu từ thùng bán lẻ nhân giá bán lẻ thậtDùng giá đã bán thật, không dùng giá niêm yết
Mật bán sỉ, bán đại lýSố mật bán sỉ nhân giá sỉ thậtTách riêng, đừng tính toàn bộ theo giá lẻ
Đàn con bán raSố đàn con bán nhân giá bán thậtChỉ tính đàn đã bán và đã ổn định
Đàn con giữ lạiSố đàn con giữ lại nhân giá trị một đàn giốngGhi riêng thành tài sản tăng thêm, không trộn với tiền mặt
Hao hụtMật hỏng, mật dùng biếu, mật dùng thửTrừ ra khỏi sản lượng trước khi nhân giá

Dòng đàn con giữ lại hay bị bỏ qua. Một thùng không cho mật năm nay nhưng cho ra hai đàn con khoẻ vẫn có thể là thùng làm ra nhiều giá trị nhất trại.

Các khoản chi: đầu tư và vận hành

Chi phí chia làm ba nhóm. Mỗi nhóm có cách tính riêng.

Chi đầu tư, chia theo số năm dùng

Thùng gỗ, giá đỡ, mái che, chân chặn kiến, dụng cụ thu mật, khúc xạ kế, tủ mát… dùng được nhiều năm. Không tính hết vào năm mua. Lấy giá mua chia cho số năm dự kiến dùng, rồi chia tiếp cho số thùng dùng chung thiết bị đó. Ví dụ tủ mát phục vụ cả trại thì chia đều cho mọi thùng đang cho mật.

Đàn giống ban đầu cũng là đầu tư. Nếu mua đàn, chia giá mua cho số năm kỳ vọng đàn sống khoẻ. Nếu tự nhân từ đàn mẹ, ghi giá trị đó vào cả hai phía: đàn mẹ có khoản thu đàn con, đàn con có khoản đầu tư ban đầu.

Chi vận hành hằng năm

Hũ, nắp, vải lọc, băng dính, chất chặn kiến, điện cho tủ mát và máy hút ẩm nếu có, xăng xe đi trại và đi giao, phí vận chuyển, nhãn mác, phí thuê đất hoặc chia phần với chủ vườn nếu đặt thùng ở vườn người khác.

Những khoản này nhỏ lẻ nên rất dễ quên. Cách đơn giản là ghi tất cả vào một sổ chi chung của trại, cuối năm chia theo số thùng; khoản nào gắn riêng với một thùng, như thay thùng hỏng, thì ghi thẳng vào thùng đó.

Công lao động

Đây là khoản người nuôi hay bỏ ra ngoài nhất. Ghi số giờ làm cho trại trong năm: kiểm thùng, thu mật, lọc, đóng hũ, giao hàng, trả lời khách. Nhân với mức công mà bạn thấy hợp lý cho công việc tương tự ở địa phương. Không tính công thì trại nào cũng trông như có lãi.

Rủi ro mất đàn: khoản dự phòng ít ai tính

Trong một năm, trại nào cũng có thể mất một số đàn vì kiến, ruồi, mùa thiếu hoa, thuốc trừ sâu từ vườn bên cạnh hay đơn giản là đàn yếu dần mà không rõ lý do. Mất một đàn là mất cả khoản đầu tư còn lại của đàn đó lẫn sản lượng các năm sau.

Cách tính thực tế là nhìn lại sổ: năm qua trại mất bao nhiêu phần trăm số đàn. Lấy tỷ lệ đó nhân với giá trị một đàn giống, chia cho số thùng; đó là khoản dự phòng mỗi thùng phải gánh. Trại mới chưa có số liệu thì nên tạm đặt một tỷ lệ dè dặt và sửa lại sau năm đầu.

Có khoản dự phòng này, người nuôi sẽ bớt sốc khi mất đàn, và sẽ thấy rõ việc đầu tư vào chân chặn kiến hay chỗ đặt tốt hơn là đang tiết kiệm tiền chứ không phải tiêu tiền.

Bảng tính mẫu cho một thùng

Kẻ một bảng như dưới cho mỗi thùng, điền số thật của trại mình. Các ô trong cột ví dụ chỉ để minh hoạ cách ghi, không phải số liệu thị trường.

DòngNội dungVí dụ cách ghi
1Mật thu được trong năm (sau hao hụt)Ghi theo gam hoặc ký từ sổ thu
2Tiền mật bán lẻ + bán sỉSố bán lẻ nhân giá lẻ, cộng số bán sỉ nhân giá sỉ
3Giá trị đàn con bán ra và giữ lạiSố đàn nhân giá trị một đàn giống
4Tổng thu (2 + 3)
5Chi đầu tư chia nămThùng, giá, thiết bị chung chia theo năm và theo thùng
6Chi vận hành chia cho thùngTổng chi chung chia số thùng, cộng chi riêng của thùng
7Công lao độngSố giờ cho thùng nhân mức công
8Dự phòng mất đànTỷ lệ mất đàn nhân giá trị một đàn
9Tổng chi (5 + 6 + 7 + 8)
10Lãi hoặc lỗ (4 − 9)Ghi cả số âm, không làm tròn cho đẹp

Làm xong cho tất cả các thùng, xếp từ lãi nhiều tới lỗ nhiều. Danh sách đó nói về trại nhiều hơn mọi lời khuyên chung.

Đọc kết quả thế nào cho đúng

Con số chỉ có ý nghĩa khi đọc đúng ngữ cảnh. Vài nguyên tắc:

Thùng mới lỗ trong năm đầu là chuyện bình thường. Đàn mới cần thời gian để đông quân và tích dự trữ. Nhìn xu hướng qua hai ba năm, đừng kết luận sau một mùa.

Thùng lỗ nhiều năm liền cần một quyết định. Có thể đổi chỗ đặt, ghép với đàn khác, hoặc thôi không đầu tư thêm công vào đó.

Thùng lãi nhiều là nguồn giống. Đó là đàn nên được ưu tiên khi nhân đàn, như bài nhân đàn ong dú không làm yếu đàn mẹ đã nói.

Cả trại lỗ khi đã tính công. Nghĩa là trại đang được nuôi bằng công không lương của chủ. Không sai nếu đó là sở thích, nhưng phải biết để không vay mượn mở rộng dựa trên một con số lãi không có thật.

Những cái sai hay gặp khi tính

Các lỗi dưới đây làm con số lãi đẹp hơn thực tế rất nhiều:

  • Tính toàn bộ sản lượng theo giá bán lẻ, trong khi một phần bán sỉ hoặc đem biếu.
  • Không trừ mật hỏng, mật dùng thử, phần hao hụt sau khi hạ ẩm.
  • Tính hết tiền thùng vào năm đầu rồi những năm sau coi như không có chi phí đầu tư.
  • Bỏ qua tiền xăng, tiền hũ, tiền vận chuyển vì mỗi lần chỉ vài chục nghìn.
  • Không tính công của mình và người nhà.
  • Không có khoản dự phòng mất đàn, rồi coi năm mất đàn là năm xui.

Cái không cần làm: không cần phần mềm kế toán. Một bảng tính đơn giản hoặc một cuốn sổ kẻ cột, ghi đều tay mỗi tuần, là đủ cho trại vài chục thùng. Cách đặt giá bán sao cho đủ bù các khoản trên có trong bài định giá mật ong dú khi bán lẻ và bán cho đại lý.

Tính lãi lỗ theo thùng và dùng con số đó để lên kế hoạch năm là một phần của khoá Nuôi ong dú bứt phá của Grenada Academy, phần Tăng mật, nhân đàn, phát triển trại.

Câu hỏi thường gặp

Nuôi ong dú một thùng một năm có lãi không?

Tuỳ trại, tuỳ năm và tuỳ cách tính. Sản lượng mỗi thùng nhỏ và chênh lệch lớn; năm đầu thường chưa hoà vốn. Cách duy nhất để biết là tính theo từng thùng với đầy đủ chi phí, kể cả công của mình.

Chi phí thùng ong dú tính thế nào cho đúng?

Lấy giá mua thùng, giá đỡ, mái che chia cho số năm dự kiến dùng, rồi tính phần đó vào mỗi năm. Không dồn hết vào năm mua vì sẽ làm năm đầu lỗ nặng và các năm sau lãi ảo.

Có cần tính công lao động của chủ trại không?

Có. Ghi số giờ làm cho trại và nhân với mức công hợp lý ở địa phương. Không tính công thì trại nào cũng trông như có lãi và dễ ra quyết định mở rộng sai.

Đàn con nhân ra có được tính là thu nhập không?

Đàn con bán ra là khoản thu tiền mặt. Đàn con giữ lại là tài sản tăng thêm, nên ghi riêng theo giá trị một đàn giống để thấy giá trị thật của thùng mẹ.

Làm sao tính rủi ro mất đàn vào chi phí?

Nhìn tỷ lệ mất đàn trong năm qua, nhân với giá trị một đàn giống, chia cho số thùng. Trại mới chưa có số liệu thì đặt tạm một tỷ lệ dè dặt rồi sửa sau năm đầu.

Thùng ong dú lỗ nhiều năm thì nên làm gì?

Xem lại chỗ đặt, nguồn hoa và sức đàn; có thể đổi chỗ, ghép với đàn khác hoặc thôi đầu tư thêm công. Đừng kết luận chỉ sau một mùa với thùng mới.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0909.9999.08

Tải ứng dụng Giảng Dạy

Học tiếp khoá học mỗi ngày, xem bài giảng mọi lúc — miễn phí trên iPhone, iPad và Android.

Download on the App Store Tải trên Google Play